<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="N50n0027"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 27 人施设论</title> <title xml:lang="zh-Hans">汉译南传大藏经（元亨寺版）数位版, No. 27 人施设论</title> <author>郭哲彰译</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">50</idno>.<idno type="no">27</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">汉译南传大藏经（元亨寺版）</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">人施设论</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">OCR by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA OCR，智光法师提供，祥因法师提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【南传】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-11-14"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0329a" n="0329a"/> <lb ed="N" n="0329a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">论母</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Pp.1"/>人施设论</head> <lb ed="N" n="0329a02"/> <lb ed="N" n="0329a03"/> <lb ed="N" n="0329a04"/><lg xml:id="lgN50p0329a0401"><l>皈命彼<persName>世尊</persName></l><l><persName>应供</persName>正觉者</l></lg> <lb ed="N" n="0329a05"/> <lb ed="N" n="0329a06"/> <lb ed="N" n="0329a07"/><p cb:type="head1" xml:id="pN50p0329a0701">论母</p> <lb ed="N" n="0329a08"/> <lb ed="N" n="0329a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 〔一人〕</cb:mulu><head>一 〔一人〕</head> <lb ed="N" n="0329a10"/><p xml:id="pN50p0329a1001">有六施设：是蕴施设、处施设、界施设、谛施设、根施设、人施设。</p> <lb ed="N" n="0329a11"/><p xml:id="pN50p0329a1101">幾许之蕴是蕴施设耶？是五蕴：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。如此之蕴是 <lb ed="N" n="0329a12"/>蕴施设。</p> <lb ed="N" n="0329a13"/><p xml:id="pN50p0329a1301">幾许之处是处施设耶？是十二处：眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌 <lb ed="N" n="0329a14"/>处、味处、身处、触处、意处、法处。如此之处是处施设。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0330a" n="0330a"/> <lb ed="N" n="0330a01"/><p xml:id="pN50p0330a0101">幾许之界是界施设耶？是十八界：眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、 <lb ed="N" n="0330a02"/>鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身触界、意界、法界、 <lb ed="N" n="0330a03"/>意识界。如此之界是界施设。</p> <lb ed="N" n="0330a04"/><p xml:id="pN50p0330a0401"><ref cRef="PTS.Pp.2"/>幾许之谛是谛施设耶？是四谛：苦谛、集谛、灭谛、道谛。如此之谛是谛施设。</p> <lb ed="N" n="0330a05"/><p xml:id="pN50p0330a0501">幾许之根是根施设耶？是二十二根：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、 <lb ed="N" n="0330a06"/>命根、女根、男根、乐根、苦根、喜根、忧根、捨根、信根、进根、念根、定根、 <lb ed="N" n="0330a07"/>慧根、未知当知根、已知根、具知根。如此之根是根施设。</p> <lb ed="N" n="0330a08"/><p xml:id="pN50p0330a0801">幾许之人是人施设耶？</p> <lb ed="N" n="0330a09"/><p xml:id="pN50p0330a0901">一</p><p xml:id="pN50p0330a0902" cb:place="inline">时解脱。</p> <lb ed="N" n="0330a10"/><p xml:id="pN50p0330a1001">二</p><p xml:id="pN50p0330a1002" cb:place="inline">不时解脱。</p> <lb ed="N" n="0330a11"/><p xml:id="pN50p0330a1101">三</p><p xml:id="pN50p0330a1102" cb:place="inline">动法。</p> <lb ed="N" n="0330a12"/><p xml:id="pN50p0330a1201">四</p><p xml:id="pN50p0330a1202" cb:place="inline">不动法。</p> <lb ed="N" n="0330a13"/><p xml:id="pN50p0330a1301">五</p><p xml:id="pN50p0330a1302" cb:place="inline">退法。</p> <lb ed="N" n="0330a14"/><p xml:id="pN50p0330a1401">六</p><p xml:id="pN50p0330a1402" cb:place="inline">不退法。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0331a" n="0331a"/> <lb ed="N" n="0331a01"/><p xml:id="pN50p0331a0101">七</p><p xml:id="pN50p0331a0102" cb:place="inline">思不能。</p> <lb ed="N" n="0331a02"/><p xml:id="pN50p0331a0201">八</p><p xml:id="pN50p0331a0202" cb:place="inline">护不能。</p> <lb ed="N" n="0331a03"/><p xml:id="pN50p0331a0301">九</p><p xml:id="pN50p0331a0302" cb:place="inline">凡夫。</p> <lb ed="N" n="0331a04"/><p xml:id="pN50p0331a0401">一〇</p><p xml:id="pN50p0331a0403" cb:place="inline">种姓。</p> <lb ed="N" n="0331a05"/><p xml:id="pN50p0331a0501">一一</p><p xml:id="pN50p0331a0503" cb:place="inline">怖畏抑制。</p> <lb ed="N" n="0331a06"/><p xml:id="pN50p0331a0601">一二</p><p xml:id="pN50p0331a0603" cb:place="inline">不怖畏抑制。</p> <lb ed="N" n="0331a07"/><p xml:id="pN50p0331a0701">一三</p><p xml:id="pN50p0331a0703" cb:place="inline">不能行。</p> <lb ed="N" n="0331a08"/><p xml:id="pN50p0331a0801">一四</p><p xml:id="pN50p0331a0803" cb:place="inline">能行。</p> <lb ed="N" n="0331a09"/><p xml:id="pN50p0331a0901">一五</p><p xml:id="pN50p0331a0903" cb:place="inline">决定。</p> <lb ed="N" n="0331a10"/><p xml:id="pN50p0331a1001">一六</p><p xml:id="pN50p0331a1003" cb:place="inline">不决定。</p> <lb ed="N" n="0331a11"/><p xml:id="pN50p0331a1101">一七</p><p xml:id="pN50p0331a1103" cb:place="inline">〔四〕向。</p> <lb ed="N" n="0331a12"/><p xml:id="pN50p0331a1201">一八</p><p xml:id="pN50p0331a1203" cb:place="inline">〔四〕果住。</p> <lb ed="N" n="0331a13"/><p xml:id="pN50p0331a1301">一九</p><p xml:id="pN50p0331a1303" cb:place="inline">首等。</p> <lb ed="N" n="0331a14"/><p xml:id="pN50p0331a1401">二〇</p><p xml:id="pN50p0331a1403" cb:place="inline">住劫。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0332a" n="0332a"/> <lb ed="N" n="0332a01"/><p xml:id="pN50p0332a0101">二一</p><p xml:id="pN50p0332a0103" cb:place="inline">圣。</p> <lb ed="N" n="0332a02"/><p xml:id="pN50p0332a0201">二二</p><p xml:id="pN50p0332a0203" cb:place="inline">非圣。</p> <lb ed="N" n="0332a03"/><p xml:id="pN50p0332a0301">二三</p><p xml:id="pN50p0332a0303" cb:place="inline">有学。</p> <lb ed="N" n="0332a04"/><p xml:id="pN50p0332a0401">二四</p><p xml:id="pN50p0332a0403" cb:place="inline">无学。</p> <lb ed="N" n="0332a05"/><p xml:id="pN50p0332a0501">二五</p><p xml:id="pN50p0332a0503" cb:place="inline">非学非无学。</p> <lb ed="N" n="0332a06"/><p xml:id="pN50p0332a0601">二六</p><p xml:id="pN50p0332a0603" cb:place="inline">三明。</p> <lb ed="N" n="0332a07"/><p xml:id="pN50p0332a0701">二七</p><p xml:id="pN50p0332a0703" cb:place="inline">六通。</p> <lb ed="N" n="0332a08"/><p xml:id="pN50p0332a0801"><ref cRef="PTS.Pp.3"/>二八</p><p xml:id="pN50p0332a0803" cb:place="inline">正自觉。</p> <lb ed="N" n="0332a09"/><p xml:id="pN50p0332a0901">二九</p><p xml:id="pN50p0332a0903" cb:place="inline">独觉。</p> <lb ed="N" n="0332a10"/><p xml:id="pN50p0332a1001">三〇</p><p xml:id="pN50p0332a1003" cb:place="inline">俱分解脱。</p> <lb ed="N" n="0332a11"/><p xml:id="pN50p0332a1101">三一</p><p xml:id="pN50p0332a1103" cb:place="inline">慧解脱。</p> <lb ed="N" n="0332a12"/><p xml:id="pN50p0332a1201">三二</p><p xml:id="pN50p0332a1203" cb:place="inline">身证。</p> <lb ed="N" n="0332a13"/><p xml:id="pN50p0332a1301">三三</p><p xml:id="pN50p0332a1303" cb:place="inline">见至。</p> <lb ed="N" n="0332a14"/><p xml:id="pN50p0332a1401">三四</p><p xml:id="pN50p0332a1403" cb:place="inline">信解。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0333a" n="0333a"/> <lb ed="N" n="0333a01"/><p xml:id="pN50p0333a0101">三五</p><p xml:id="pN50p0333a0103" cb:place="inline">随法行。</p> <lb ed="N" n="0333a02"/><p xml:id="pN50p0333a0201">三六</p><p xml:id="pN50p0333a0203" cb:place="inline">随信行。</p> <lb ed="N" n="0333a03"/><p xml:id="pN50p0333a0301">三七</p><p xml:id="pN50p0333a0303" cb:place="inline">极七返。</p> <lb ed="N" n="0333a04"/><p xml:id="pN50p0333a0401">三八</p><p xml:id="pN50p0333a0403" cb:place="inline">家家。</p> <lb ed="N" n="0333a05"/><p xml:id="pN50p0333a0501">三九</p><p xml:id="pN50p0333a0503" cb:place="inline">一种。</p> <lb ed="N" n="0333a06"/><p xml:id="pN50p0333a0601">四〇</p><p xml:id="pN50p0333a0603" cb:place="inline">一来。</p> <lb ed="N" n="0333a07"/><p xml:id="pN50p0333a0701">四一</p><p xml:id="pN50p0333a0703" cb:place="inline">不还。</p> <lb ed="N" n="0333a08"/><p xml:id="pN50p0333a0801">四二</p><p xml:id="pN50p0333a0803" cb:place="inline">中般涅槃。</p> <lb ed="N" n="0333a09"/><p xml:id="pN50p0333a0901">四三</p><p xml:id="pN50p0333a0903" cb:place="inline">生般涅槃。</p> <lb ed="N" n="0333a10"/><p xml:id="pN50p0333a1001">四四</p><p xml:id="pN50p0333a1003" cb:place="inline">无行般涅槃。</p> <lb ed="N" n="0333a11"/><p xml:id="pN50p0333a1101">四五</p><p xml:id="pN50p0333a1103" cb:place="inline">有行般涅槃。</p> <lb ed="N" n="0333a12"/><p xml:id="pN50p0333a1201">四六</p><p xml:id="pN50p0333a1203" cb:place="inline">上流趣阿迦腻咤〔天〕。</p> <lb ed="N" n="0333a13"/><p xml:id="pN50p0333a1301">四七</p><p xml:id="pN50p0333a1303" cb:place="inline">预流、预流果能作证向人。</p> <lb ed="N" n="0333a14"/><p xml:id="pN50p0333a1401">四八</p><p xml:id="pN50p0333a1403" cb:place="inline">一来、一来果能作证向人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0334a" n="0334a"/> <lb ed="N" n="0334a01"/><p xml:id="pN50p0334a0101">四九</p><p xml:id="pN50p0334a0103" cb:place="inline">不还、不还果能作证向人。</p> <lb ed="N" n="0334a02"/><p xml:id="pN50p0334a0201">五〇</p><p xml:id="pN50p0334a0203" cb:place="inline">阿罗汉、阿罗汉果能作证向人。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0334a03"/> <lb ed="N" n="0334a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 〔二人〕</cb:mulu><head>二 〔二人〕</head> <lb ed="N" n="0334a05"/><p xml:id="pN50p0334a0501">一</p><p xml:id="pN50p0334a0502" cb:place="inline">忿与恨。</p> <lb ed="N" n="0334a06"/><p xml:id="pN50p0334a0601">二</p><p xml:id="pN50p0334a0602" cb:place="inline">覆与恼。</p> <lb ed="N" n="0334a07"/><p xml:id="pN50p0334a0701">三</p><p xml:id="pN50p0334a0702" cb:place="inline">嫉与悭。</p> <lb ed="N" n="0334a08"/><p xml:id="pN50p0334a0801">四</p><p xml:id="pN50p0334a0802" cb:place="inline">诳与谄。</p> <lb ed="N" n="0334a09"/><p xml:id="pN50p0334a0901">五</p><p xml:id="pN50p0334a0902" cb:place="inline">无惭与无愧。</p> <lb ed="N" n="0334a10"/><p xml:id="pN50p0334a1001">六</p><p xml:id="pN50p0334a1002" cb:place="inline">恶言与恶友。</p> <lb ed="N" n="0334a11"/><p xml:id="pN50p0334a1101"><ref cRef="PTS.Pp.4"/>七</p><p xml:id="pN50p0334a1102" cb:place="inline">不护根门与食不知量。</p> <lb ed="N" n="0334a12"/><p xml:id="pN50p0334a1201">八</p><p xml:id="pN50p0334a1202" cb:place="inline">失念与不正知。</p> <lb ed="N" n="0334a13"/><p xml:id="pN50p0334a1301">九</p><p xml:id="pN50p0334a1302" cb:place="inline">破戒与破见。</p> <lb ed="N" n="0334a14"/><p xml:id="pN50p0334a1401">一〇</p><p xml:id="pN50p0334a1403" cb:place="inline">内结与外结。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0335a" n="0335a"/> <lb ed="N" n="0335a01"/><p xml:id="pN50p0335a0101">一一</p><p xml:id="pN50p0335a0103" cb:place="inline">不忿与不恨。</p> <lb ed="N" n="0335a02"/><p xml:id="pN50p0335a0201">一二</p><p xml:id="pN50p0335a0203" cb:place="inline">不覆与不恼害。</p> <lb ed="N" n="0335a03"/><p xml:id="pN50p0335a0301">一三</p><p xml:id="pN50p0335a0303" cb:place="inline">不嫉与不悭。</p> <lb ed="N" n="0335a04"/><p xml:id="pN50p0335a0401">一四</p><p xml:id="pN50p0335a0403" cb:place="inline">不诳与不谄。</p> <lb ed="N" n="0335a05"/><p xml:id="pN50p0335a0501">一五</p><p xml:id="pN50p0335a0503" cb:place="inline">惭与愧。</p> <lb ed="N" n="0335a06"/><p xml:id="pN50p0335a0601">一六</p><p xml:id="pN50p0335a0603" cb:place="inline">善言与善友。</p> <lb ed="N" n="0335a07"/><p xml:id="pN50p0335a0701">一七</p><p xml:id="pN50p0335a0703" cb:place="inline">护根门与食知量。</p> <lb ed="N" n="0335a08"/><p xml:id="pN50p0335a0801">一八</p><p xml:id="pN50p0335a0803" cb:place="inline">正念树立与正知。</p> <lb ed="N" n="0335a09"/><p xml:id="pN50p0335a0901">一九</p><p xml:id="pN50p0335a0903" cb:place="inline">戒具足与见具足。</p> <lb ed="N" n="0335a10"/><p xml:id="pN50p0335a1001">二〇</p><p xml:id="pN50p0335a1003" cb:place="inline">于世间难得二人。</p> <lb ed="N" n="0335a11"/><p xml:id="pN50p0335a1101">二一</p><p xml:id="pN50p0335a1103" cb:place="inline">难满足二人。</p> <lb ed="N" n="0335a12"/><p xml:id="pN50p0335a1201">二二</p><p xml:id="pN50p0335a1203" cb:place="inline">易满足二人。</p> <lb ed="N" n="0335a13"/><p xml:id="pN50p0335a1301">二三</p><p xml:id="pN50p0335a1303" cb:place="inline">漏增二人。</p> <lb ed="N" n="0335a14"/><p xml:id="pN50p0335a1401">二四</p><p xml:id="pN50p0335a1403" cb:place="inline">不漏增二人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0336a" n="0336a"/> <lb ed="N" n="0336a01"/><p xml:id="pN50p0336a0101">二五</p><p xml:id="pN50p0336a0103" cb:place="inline">劣意向与勝意向。</p> <lb ed="N" n="0336a02"/><p xml:id="pN50p0336a0201">二六</p><p xml:id="pN50p0336a0203" cb:place="inline">自足与他足。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0336a03"/> <lb ed="N" n="0336a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 〔三人〕</cb:mulu><head>三 〔三人〕</head> <lb ed="N" n="0336a05"/><p xml:id="pN50p0336a0501">一</p><p xml:id="pN50p0336a0502" cb:place="inline">无希望、正希望、離希望。</p> <lb ed="N" n="0336a06"/><p xml:id="pN50p0336a0601">二</p><p xml:id="pN50p0336a0602" cb:place="inline">三病喩人。</p> <lb ed="N" n="0336a07"/><p xml:id="pN50p0336a0701">三</p><p xml:id="pN50p0336a0702" cb:place="inline">身证、见至、信解。</p> <lb ed="N" n="0336a08"/><p xml:id="pN50p0336a0801">四</p><p xml:id="pN50p0336a0802" cb:place="inline">粪语、华语、蜜语者。</p> <lb ed="N" n="0336a09"/><p xml:id="pN50p0336a0901">五</p><p xml:id="pN50p0336a0902" cb:place="inline">漏疮喩心人、电光喩心人、金刚喩心人。</p> <lb ed="N" n="0336a10"/><p xml:id="pN50p0336a1001">六</p><p xml:id="pN50p0336a1002" cb:place="inline">盲、一眼、两眼。</p> <lb ed="N" n="0336a11"/><p xml:id="pN50p0336a1101">七</p><p xml:id="pN50p0336a1102" cb:place="inline">覆慧人、膝慧人、廣慧人。</p> <lb ed="N" n="0336a12"/><p xml:id="pN50p0336a1201"><ref cRef="PTS.Pp.5"/>八</p><p xml:id="pN50p0336a1202" cb:place="inline">此处有欲与有之未離欲一类人，此处于欲而離欲于有而未離欲一类人，此处于 <lb ed="N" n="0336a13"/>欲与有之離欲一类人。</p> <lb ed="N" n="0336a14"/><p xml:id="pN50p0336a1401">九</p><p xml:id="pN50p0336a1402" cb:place="inline">石刻喩人、地刻喩人、水刻喩人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0337a" n="0337a"/> <lb ed="N" n="0337a01"/><p xml:id="pN50p0337a0101">一〇</p><p xml:id="pN50p0337a0103" cb:place="inline">三树皮衣喩人。</p> <lb ed="N" n="0337a02"/><p xml:id="pN50p0337a0201">一一</p><p xml:id="pN50p0337a0203" cb:place="inline">三迦尸迦衣喩人。</p> <lb ed="N" n="0337a03"/><p xml:id="pN50p0337a0301">一二</p><p xml:id="pN50p0337a0303" cb:place="inline">易计量、难计量、无计量。</p> <lb ed="N" n="0337a04"/><p xml:id="pN50p0337a0401">一三</p><p xml:id="pN50p0337a0403" cb:place="inline">此处有不可亲近、不可倚亲、不可伺候一类人；此处有可亲近、可倚亲、可 <lb ed="N" n="0337a05"/>伺候一类人；此处有恭敬、尊重而可亲近、可倚亲、可伺候一类人。</p> <lb ed="N" n="0337a06"/><p xml:id="pN50p0337a0601">一四</p><p xml:id="pN50p0337a0603" cb:place="inline">此处有可厌弃、不可亲近、不可倚亲、不可伺候一类人；此处有可捨弃、不 <lb ed="N" n="0337a07"/>可亲近、不可倚亲、不可伺候一类人；此处有可亲近、可倚亲、可伺候一类人。</p> <lb ed="N" n="0337a08"/><p xml:id="pN50p0337a0801">一五</p><p xml:id="pN50p0337a0803" cb:place="inline">此处于戒完全行而于定与慧一分行一类之人；此处于戒与定完全行而于慧一 <lb ed="N" n="0337a09"/>分行一类之人；此处于戒与定与慧完全行一类之人。</p> <lb ed="N" n="0337a10"/><p xml:id="pN50p0337a1001">一六</p><p xml:id="pN50p0337a1003" cb:place="inline">三师。</p> <lb ed="N" n="0337a11"/><p xml:id="pN50p0337a1101">一七</p><p xml:id="pN50p0337a1103" cb:place="inline">其他之三师。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0337a12"/> <lb ed="N" n="0337a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 〔四人〕</cb:mulu><head>四 〔四人〕</head> <lb ed="N" n="0337a14"/><p xml:id="pN50p0337a1401">一</p><p xml:id="pN50p0337a1402" cb:place="inline">不善士、由不善士更为不善士者，善士、由善士更为善士者。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0338a" n="0338a"/> <lb ed="N" n="0338a01"/><p xml:id="pN50p0338a0101">二</p><p xml:id="pN50p0338a0102" cb:place="inline">恶人、由恶人更为恶人者，善人、由善人更为善人者。</p> <lb ed="N" n="0338a02"/><p xml:id="pN50p0338a0201"><ref cRef="PTS.Pp.6"/>三</p><p xml:id="pN50p0338a0202" cb:place="inline">恶法、由恶法更为恶法者，善法、由善法更为善法者。</p> <lb ed="N" n="0338a03"/><p xml:id="pN50p0338a0301">四</p><p xml:id="pN50p0338a0302" cb:place="inline">有罪、多罪、少罪、无罪。</p> <lb ed="N" n="0338a04"/><p xml:id="pN50p0338a0401">五</p><p xml:id="pN50p0338a0402" cb:place="inline">略开知、廣演知、所引导、文句为最。</p> <lb ed="N" n="0338a05"/><p xml:id="pN50p0338a0501">六</p><p xml:id="pN50p0338a0502" cb:place="inline">以相应辩非为自在辩者、以自在辩非为相应辩者、以相应辩为自在辩者、非相 <lb ed="N" n="0338a06"/>应辩为非自在辩者。</p> <lb ed="N" n="0338a07"/><p xml:id="pN50p0338a0701">七四</p><p xml:id="pN50p0338a0703" cb:place="inline">说法人。</p> <lb ed="N" n="0338a08"/><p xml:id="pN50p0338a0801">八四</p><p xml:id="pN50p0338a0803" cb:place="inline">雲喩人。</p> <lb ed="N" n="0338a09"/><p xml:id="pN50p0338a0901">九四</p><p xml:id="pN50p0338a0903" cb:place="inline">鼠喩人。</p> <lb ed="N" n="0338a10"/><p xml:id="pN50p0338a1001">一〇</p><p xml:id="pN50p0338a1003" cb:place="inline">四庵摩罗果喩人。</p> <lb ed="N" n="0338a11"/><p xml:id="pN50p0338a1101">一一</p><p xml:id="pN50p0338a1103" cb:place="inline">四甁喩人。</p> <lb ed="N" n="0338a12"/><p xml:id="pN50p0338a1201">一二</p><p xml:id="pN50p0338a1203" cb:place="inline">四池喩人。</p> <lb ed="N" n="0338a13"/><p xml:id="pN50p0338a1301">一三</p><p xml:id="pN50p0338a1303" cb:place="inline">四轭牛喩人。</p> <lb ed="N" n="0338a14"/><p xml:id="pN50p0338a1401">一四</p><p xml:id="pN50p0338a1403" cb:place="inline">四蛇喩人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0339a" n="0339a"/> <lb ed="N" n="0339a01"/><p xml:id="pN50p0339a0101">一五</p><p xml:id="pN50p0339a0103" cb:place="inline">此处有不查、不究不应称赞者一类之人；此处有不查、不究应称赞者而不称 <lb ed="N" n="0339a02"/>赞一类之人；此处有不查、不究于不应信之处而生信一类之人；此处有不查、不究 <lb ed="N" n="0339a03"/>于可信之处而生不信一类之人。</p> <lb ed="N" n="0339a04"/><p xml:id="pN50p0339a0401">一六</p><p xml:id="pN50p0339a0403" cb:place="inline">此处有查究，不称赞不可称赞者一类之人，此处有查究，称赞可称赞者一类 <lb ed="N" n="0339a05"/>之人，此处有查究，于不可信之处而生不信一类之人，此处有查究，于可信之处而 <lb ed="N" n="0339a06"/>生信一类之人。</p> <lb ed="N" n="0339a07"/><p xml:id="pN50p0339a0701">一七</p><p xml:id="pN50p0339a0703" cb:place="inline">此处，其时有不应称赞者真实、正当不称赞，其时有应称赞者真实、正当不 <lb ed="N" n="0339a08"/>称赞一类之人；此处，其时有应称赞者真实正当称赞，其时又有不应称赞者真实、 <lb ed="N" n="0339a09"/>正当不称赞不一类之人；此处，其时有不应称赞者真实、正当不称赞，其时有可称 <lb ed="N" n="0339a10"/><ref cRef="PTS.Pp.7"/>赞者真实、正当称赞一类之人；此处，其时有不可称赞者真实、正当不称赞，其时 <lb ed="N" n="0339a11"/>亦有可称赞者真实、正当不称赞一类之人。</p> <lb ed="N" n="0339a12"/><p xml:id="pN50p0339a1201">一八</p><p xml:id="pN50p0339a1203" cb:place="inline">依起策之果而生活，依功德之果而不生活者；依功德之果而生活，依起策之 <lb ed="N" n="0339a13"/>果而不生活者；依起策之果而生活，又依功德之果而生活者；亦不依起策之果而生 <lb ed="N" n="0339a14"/>活，又亦不依功德之果而生活者。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0340a" n="0340a"/> <lb ed="N" n="0340a01"/><p xml:id="pN50p0340a0101">一九</p><p xml:id="pN50p0340a0103" cb:place="inline">以阇而趣向阇者，以暗而趣向明者，以明而趣向暗者，以明而趣向明者。</p> <lb ed="N" n="0340a02"/><p xml:id="pN50p0340a0201">二〇</p><p xml:id="pN50p0340a0203" cb:place="inline">以〔今〕下而为〔当来〕下，以〔今〕下而为〔当来〕上，以〔今〕上而为 <lb ed="N" n="0340a03"/>〔当来〕下，以〔今〕上而为〔当来〕上者。</p> <lb ed="N" n="0340a04"/><p xml:id="pN50p0340a0401">二一</p><p xml:id="pN50p0340a0403" cb:place="inline">四树喩人。</p> <lb ed="N" n="0340a05"/><p xml:id="pN50p0340a0501">二二</p><p xml:id="pN50p0340a0503" cb:place="inline">以色为量而信色者，以声为量而信声者，以粗为量而信粗者，以法为量而信 <lb ed="N" n="0340a06"/>法者。</p> <lb ed="N" n="0340a07"/><p xml:id="pN50p0340a0701">二三</p><p xml:id="pN50p0340a0703" cb:place="inline">此处有行自利而不行利他一类之人，此处有行利他而不行自利一类之人，此 <lb ed="N" n="0340a08"/>处有行自利及行利他一类之人，此处有不行自利及不行利他一类之人。</p> <lb ed="N" n="0340a09"/><p xml:id="pN50p0340a0901">二四</p><p xml:id="pN50p0340a0903" cb:place="inline">此处，于自苦而勤自苦一类之人；此处，令他苦而勤令他苦一类之人；此处， <lb ed="N" n="0340a10"/>于自苦自勤苦者，令他苦而勤令他苦一类之人；此处，勤于自苦自苦者；勤于他苦 <lb ed="N" n="0340a11"/>他苦者一类之人；此处，不自苦不勤于自苦，不他苦不勤于他苦一类之人。</p> <lb ed="N" n="0340a12"/><p xml:id="pN50p0340a1201">二五</p><p xml:id="pN50p0340a1203" cb:place="inline">有贪、有嗔、有痴、有慢。</p> <lb ed="N" n="0340a13"/><p xml:id="pN50p0340a1301">二六</p><p xml:id="pN50p0340a1303" cb:place="inline">此处有得内心之止，依增上慧不得法之观一类之人；此处依增上慧得法观， <lb ed="N" n="0340a14"/><ref cRef="PTS.Pp.8"/>不得内心之止一类之人；此处有得内心之止，又依增上慧得法观一类之人；此处亦 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0341a" n="0341a"/> <lb ed="N" n="0341a01"/>不得内心之止，依增上慧亦不得法观一类之人。</p> <lb ed="N" n="0341a02"/><p xml:id="pN50p0341a0201">二七</p><p xml:id="pN50p0341a0203" cb:place="inline">顺流行人、逆流行人、自住人、已渡彼岸而住于到彼岸果之婆罗门人。</p> <lb ed="N" n="0341a03"/><p xml:id="pN50p0341a0301">二八</p><p xml:id="pN50p0341a0303" cb:place="inline">以少闻而闻不达成，以少闻而闻达成，以多闻而闻不达成，以多闻而闻达成 <lb ed="N" n="0341a04"/>者。</p> <lb ed="N" n="0341a05"/><p xml:id="pN50p0341a0501">二九</p><p xml:id="pN50p0341a0503" cb:place="inline">不动沙门、红莲花沙门、白莲花沙门、沙门中之柔软沙门。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0341a06"/> <lb ed="N" n="0341a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 〔五人〕</cb:mulu><head>五 〔五人〕</head> <lb ed="N" n="0341a08"/><p xml:id="pN50p0341a0801">一</p><p xml:id="pN50p0341a0802" cb:place="inline">此处有一类之人，作〔违犯之〕行，又悔，又如实不知彼之心解脱、慧解脱， <lb ed="N" n="0341a09"/>此中彼其等已生之恶不善法无馀而灭。此处有一类之人，作〔违犯之〕行，不悔， <lb ed="N" n="0341a10"/>又如实不知彼之心解脱、慧解脱，此中彼其等已生之恶不善法无馀灭。此处有一类 <lb ed="N" n="0341a11"/>之人，不作〔违犯之〕行，亦悔，又如实不知彼之心解脱、慧解脱，此中彼其等已 <lb ed="N" n="0341a12"/>生之恶不善法无馀灭。此处有一类之人，不作〔违犯〕之行，不悔，又如实不知彼 <lb ed="N" n="0341a13"/>之心解脱、慧解脱，此中彼其等已生之恶不善法无馀灭。</p> <lb ed="N" n="0341a14"/><p xml:id="pN50p0341a1401"><ref cRef="PTS.Pp.9"/>二</p><p xml:id="pN50p0341a1402" cb:place="inline">施已而轻蔑者、共住而轻蔑者、轻信者、不确信者、钝痴者。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0342a" n="0342a"/> <lb ed="N" n="0342a01"/><p xml:id="pN50p0342a0101">三</p><p xml:id="pN50p0342a0102" cb:place="inline">五之战士喩人。</p> <lb ed="N" n="0342a02"/><p xml:id="pN50p0342a0201">四</p><p xml:id="pN50p0342a0202" cb:place="inline">五之乞食者。</p> <lb ed="N" n="0342a03"/><p xml:id="pN50p0342a0301">五</p><p xml:id="pN50p0342a0302" cb:place="inline">五之不後食者。</p> <lb ed="N" n="0342a04"/><p xml:id="pN50p0342a0401">六</p><p xml:id="pN50p0342a0402" cb:place="inline">五之一食者。</p> <lb ed="N" n="0342a05"/><p xml:id="pN50p0342a0501">七</p><p xml:id="pN50p0342a0502" cb:place="inline">五之粪扫衣者。</p> <lb ed="N" n="0342a06"/><p xml:id="pN50p0342a0601">八</p><p xml:id="pN50p0342a0602" cb:place="inline">五之但三依者。</p> <lb ed="N" n="0342a07"/><p xml:id="pN50p0342a0701">九</p><p xml:id="pN50p0342a0702" cb:place="inline">五之树下住林者。</p> <lb ed="N" n="0342a08"/><p xml:id="pN50p0342a0801">一〇</p><p xml:id="pN50p0342a0803" cb:place="inline">五之树下住者。</p> <lb ed="N" n="0342a09"/><p xml:id="pN50p0342a0901">一一</p><p xml:id="pN50p0342a0903" cb:place="inline">五之迴处坐者。</p> <lb ed="N" n="0342a10"/><p xml:id="pN50p0342a1001">一二</p><p xml:id="pN50p0342a1003" cb:place="inline">五之常坐者。</p> <lb ed="N" n="0342a11"/><p xml:id="pN50p0342a1101">一三</p><p xml:id="pN50p0342a1103" cb:place="inline">五之随得座者。</p> <lb ed="N" n="0342a12"/><p xml:id="pN50p0342a1201">一四</p><p xml:id="pN50p0342a1203" cb:place="inline">五之冢间坐者。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0342a13"/> <lb ed="N" n="0342a14"/> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0343a" n="0343a"/> <lb ed="N" n="0343a01"/> <lb ed="N" n="0343a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 〔六人〕</cb:mulu><head>六 〔六人〕</head> <lb ed="N" n="0343a03"/><p xml:id="pN50p0343a0301">一</p><p xml:id="pN50p0343a0302" cb:place="inline">此处先不随闻诸法，自现等觉诸谛，又于彼处获得一切智，又于诸果成为自在 <lb ed="N" n="0343a04"/>性一类之人；此处先不随闻诸法，自现等觉诸谛，于彼处不获一切智，于诸果不成 <lb ed="N" n="0343a05"/>为自在〔性〕一类之人；此处曾不随闻诸法，自现等觉诸谛，于现法为苦之边际， <lb ed="N" n="0343a06"/>为声闻之最上一类之人；此处先不随闻诸法，自现等觉诸谛，于现法为苦之边际， <lb ed="N" n="0343a07"/>不成为声闻之最上一类之人；此处先不随闻诸法，自现等觉诸谛，于现法为苦之边 <lb ed="N" n="0343a08"/>成为不还，于现状不来一类之人；此处曾于不随闻诸法，自现等觉诸谛，于现法不 <lb ed="N" n="0343a09"/>为苦之边际，成为一来，还于现状一类之人。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0343a10"/> <lb ed="N" n="0343a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七 〔七人〕</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Pp.10"/>七 〔七人〕</head> <lb ed="N" n="0343a12"/><p xml:id="pN50p0343a1201">一</p><p xml:id="pN50p0343a1202" cb:place="inline">七水喩人：是一次沉而沉下者、浮出已而〔再〕沉下者、浮出已而住立者、浮 <lb ed="N" n="0343a13"/>出已而观察、省察者、浮出已而前进者、浮出已而得立足点者、浮出已而度达彼岸 <lb ed="N" n="0343a14"/>且为住果之婆罗门。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0344a" n="0344a"/> <lb ed="N" n="0344a01"/><p xml:id="pN50p0344a0101">二</p><p xml:id="pN50p0344a0102" cb:place="inline">俱分解脱、慧解脱、身证、见至、信解、随法行、随信行。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0344a02"/> <lb ed="N" n="0344a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八 〔八人〕</cb:mulu><head>八 〔八人〕</head> <lb ed="N" n="0344a04"/><p xml:id="pN50p0344a0401">一</p><p xml:id="pN50p0344a0402" cb:place="inline">四道具足之人、四果具足之人。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0344a05"/> <lb ed="N" n="0344a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">九 〔九人〕</cb:mulu><head>九 〔九人〕</head> <lb ed="N" n="0344a07"/><p xml:id="pN50p0344a0701">一</p><p xml:id="pN50p0344a0702" cb:place="inline"><persName>等正觉</persName>、独觉、俱分解脱、慧解脱、身证、见至、信解、随法行、随信行。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0344a08"/> <lb ed="N" n="0344a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">十 〔十心〕</cb:mulu><head>十 〔十心〕</head> <lb ed="N" n="0344a10"/><p xml:id="pN50p0344a1001">一</p><p xml:id="pN50p0344a1002" cb:place="inline">以五之此世为终者、以五之此世为捨已而终者。</p> <lb ed="N" n="0344a11"/><p xml:id="pN50p0344a1101">人施设论母〔毕〕</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0344a12"/> <lb ed="N" n="0344a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一章 一人</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Pp.11"/>第一章 一人</head> <lb ed="N" n="0344a14"/><p xml:id="pN50p0344a1401">一</p><p xml:id="pN50p0344a1402" cb:place="inline">如何是时解脱人耶？此处有一类之人，待时機而身证八解脱而住，依其智慧见 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0345a" n="0345a"/> <lb ed="N" n="0345a01"/>已一类之诸漏尽。此云为时解脱人。</p> <lb ed="N" n="0345a02"/><p xml:id="pN50p0345a0201">二</p><p xml:id="pN50p0345a0202" cb:place="inline">如何是不时解脱人耶？此处有一类之人，不待时機而身证八解脱而住，依其智 <lb ed="N" n="0345a03"/>慧见已而〔一类之〕诸漏尽。此称为不时解脱人。于圣之解脱一切之圣人亦为不时 <lb ed="N" n="0345a04"/>解脱。</p> <lb ed="N" n="0345a05"/><p xml:id="pN50p0345a0501">三</p><p xml:id="pN50p0345a0502" cb:place="inline">如何是动法人耶？此处有一类之人，若得色俱行、无色俱行之等至，彼实不得 <lb ed="N" n="0345a06"/>随欲之处，不容易得，不安易得，于所欲处，于欲之时、于欲之间亦不入〔定〕亦 <lb ed="N" n="0345a07"/>不出〔定〕。实又为其人之放逸，以此等之等至而动摇。此言为动法人。</p> <lb ed="N" n="0345a08"/><p xml:id="pN50p0345a0801">四</p><p xml:id="pN50p0345a0802" cb:place="inline">如何是不动法人耶？此处有一类之人，若得色俱行、无色俱行之等至，彼实得 <lb ed="N" n="0345a09"/>随欲处，不难得，不苦得，于欲处、于欲时、于欲之间亦入〔定〕亦出〔定〕。〔于 <lb ed="N" n="0345a10"/>是〕其人之放逸，此等之等至动摇亦无如此，亦无兴起。此言为不动法人。于圣之 <lb ed="N" n="0345a11"/>解脱一切之圣人等亦不动法。</p> <lb ed="N" n="0345a12"/><p xml:id="pN50p0345a1201"><ref cRef="PTS.Pp.12"/>五</p><p xml:id="pN50p0345a1202" cb:place="inline">如何是退法人耶？此处有一类之人，若得色俱行、无色俱行之等至，彼实不得 <lb ed="N" n="0345a13"/>随欲处，不容易得，不安易得，于欲处、欲之时、欲之间亦不入〔定〕亦不出〔定〕。 <lb ed="N" n="0345a14"/>实又因其人之放逸，由此等之等至退，有如是此云为退法人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0346a" n="0346a"/> <lb ed="N" n="0346a01"/><p xml:id="pN50p0346a0101">六</p><p xml:id="pN50p0346a0102" cb:place="inline">如何是不退法人耶？此处有一类之人，若得色俱行、无色俱行之等至，彼实得 <lb ed="N" n="0346a02"/>随意之欲处得，不难得，不苦得，于欲处、欲之时、欲之间亦入〔定〕亦出〔定〕。 <lb ed="N" n="0346a03"/>〔于是〕因其人之放逸，由此等之等至退亦无如是亦无兴起。此称为不退法人。于 <lb ed="N" n="0346a04"/>圣之解脱一切之圣人等亦为不退法。</p> <lb ed="N" n="0346a05"/><p xml:id="pN50p0346a0501">七</p><p xml:id="pN50p0346a0502" cb:place="inline">如何是思不能人耶？此处有一类之人，若得色俱行、无色俱行之等至，彼实不 <lb ed="N" n="0346a06"/>得随欲之处，不容易得，不安易得，于欲处、欲之时、欲之间亦不入〔定〕亦不出 <lb ed="N" n="0346a07"/>〔定〕。若彼专念者，则由此等之等至不退；若彼不专念，由此等之等至退。此言为 <lb ed="N" n="0346a08"/>思不能人。</p> <lb ed="N" n="0346a09"/><p xml:id="pN50p0346a0901">八</p><p xml:id="pN50p0346a0902" cb:place="inline">如何是护不能人耶？此处有一类之人，若得色俱行、无色俱行之等至，彼实不 <lb ed="N" n="0346a10"/>得随意欲处，不容易得，不安易得，于欲处、欲之时、欲之间亦不入〔定〕亦不出 <lb ed="N" n="0346a11"/>〔定〕。若彼而防护者，由此等之等至，不退；若彼而不防护者，由此等之等至退。 <lb ed="N" n="0346a12"/>此云为护不能人。</p> <lb ed="N" n="0346a13"/><p xml:id="pN50p0346a1301">九</p><p xml:id="pN50p0346a1302" cb:place="inline">如何为凡夫之人耶？其人之三结不废捨，又断彼等之〔结〕，无特别之行向。此 <lb ed="N" n="0346a14"/>称为凡夫之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0347a" n="0347a"/> <lb ed="N" n="0347a01"/><p xml:id="pN50p0347a0101"><ref cRef="PTS.Pp.13"/>一〇</p><p xml:id="pN50p0347a0103" cb:place="inline">如何是种姓人耶？于彼等法之等无间有圣法之出现，具彼等之人。此言为种 <lb ed="N" n="0347a02"/>性〔人〕。</p> <lb ed="N" n="0347a03"/><p xml:id="pN50p0347a0301">一一～一二</p><p xml:id="pN50p0347a0306" cb:place="inline">如何为怖畏抑制人耶？七有学及持戒之凡夫是怖畏抑制人。阿罗汉是 <lb ed="N" n="0347a04"/>不怖畏抑制人。</p> <lb ed="N" n="0347a05"/><p xml:id="pN50p0347a0501">一三</p><p xml:id="pN50p0347a0503" cb:place="inline">如何是不能行人耶？以具业障、烦恼障、异熟障而为不信、无希望、劣慧、 <lb ed="N" n="0347a06"/>鲁钝，彼等之人人是决定不能入于善法之正性。此言为不能行之。</p> <lb ed="N" n="0347a07"/><p xml:id="pN50p0347a0701">一四</p><p xml:id="pN50p0347a0703" cb:place="inline">如何是能行人耶？不具业障、烦恼障、异熟障而持信心、希望、智慧，彼等 <lb ed="N" n="0347a08"/>之人人是决定能入于善法之正性。此言为能行人。</p> <lb ed="N" n="0347a09"/><p xml:id="pN50p0347a0901">一五～一六</p><p xml:id="pN50p0347a0906" cb:place="inline">如何是决定人耶？持有五无间〔业〕之人及所有之邪见者是决定。又， <lb ed="N" n="0347a10"/>八辈之圣人亦是决定。其馀者为不决定人。</p> <lb ed="N" n="0347a11"/><p xml:id="pN50p0347a1101">一七～一八</p><p xml:id="pN50p0347a1106" cb:place="inline">如何是〔四〕向人耶？具足道之四人是〔四〕向之人。具足果之四人 <lb ed="N" n="0347a12"/>是住于〔四〕果之人。</p> <lb ed="N" n="0347a13"/><p xml:id="pN50p0347a1301">一九</p><p xml:id="pN50p0347a1303" cb:place="inline">如何是首等人耶？其人漏之尽灭与命终为非前非後。此云为首等人。</p> <lb ed="N" n="0347a14"/><p xml:id="pN50p0347a1401">二〇</p><p xml:id="pN50p0347a1403" cb:place="inline">如何是住劫人耶？以此人者是预流果能作证向者，彼劫之燃烧时，此人只要 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0348a" n="0348a"/> <lb ed="N" n="0348a01"/><ref cRef="PTS.Pp.14"/>不证预流果者劫可无燃烧者。此称为住劫。具足一切之道者亦言为住劫人。</p> <lb ed="N" n="0348a02"/><p xml:id="pN50p0348a0201">二一～二二</p><p xml:id="pN50p0348a0206" cb:place="inline">如何是圣人耶？八辈之圣人是圣。其馀之人即非圣。</p> <lb ed="N" n="0348a03"/><p xml:id="pN50p0348a0301">二三～二五</p><p xml:id="pN50p0348a0306" cb:place="inline">如何是有学人耶？具足四道与三果者是有学人。阿罗汉是无学。其馀 <lb ed="N" n="0348a04"/>之人则非有学非无学。</p> <lb ed="N" n="0348a05"/><p xml:id="pN50p0348a0501">二六</p><p xml:id="pN50p0348a0503" cb:place="inline">如何是三明人耶？具有三明者是三明人。</p> <lb ed="N" n="0348a06"/><p xml:id="pN50p0348a0601">二七</p><p xml:id="pN50p0348a0603" cb:place="inline">如何是六通人耶？具有六通者是六通人。</p> <lb ed="N" n="0348a07"/><p xml:id="pN50p0348a0701">二八</p><p xml:id="pN50p0348a0703" cb:place="inline">如何是正自觉人耶？此处有一类之人，先未闻诸法而由身现等觉诸谛，于是 <lb ed="N" n="0348a08"/>得一切智，于诸果成为自在。此言为正自觉人。</p> <lb ed="N" n="0348a09"/><p xml:id="pN50p0348a0901">二九</p><p xml:id="pN50p0348a0903" cb:place="inline">如何是独觉人耶？此处有一类之人，先未闻诸法而由身现等觉诸谛，于是不 <lb ed="N" n="0348a10"/>得一切智，于诸果而未成自在。此称为独觉人。</p> <lb ed="N" n="0348a11"/><p xml:id="pN50p0348a1101">三〇</p><p xml:id="pN50p0348a1103" cb:place="inline">如何是俱分解脱人耶？此处有一类之人，身证八解脱而住，又依其智慧而见 <lb ed="N" n="0348a12"/>〔四谛〕已，灭尽诸漏。此名为俱分解脱人。</p> <lb ed="N" n="0348a13"/><p xml:id="pN50p0348a1301">三一</p><p xml:id="pN50p0348a1303" cb:place="inline">如何是慧解脱人耶？此处有一类之人，不身证八解脱而住，又依其智慧而见 <lb ed="N" n="0348a14"/>〔四谛〕已，灭尽诸漏。此言为慧解脱人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0349a" n="0349a"/> <lb ed="N" n="0349a01"/><p xml:id="pN50p0349a0101"><ref cRef="PTS.Pp.15"/>三二</p><p xml:id="pN50p0349a0103" cb:place="inline">如何是身证人耶？此处有一类之人，身证八解脱而住，又依其智慧而见〔四 <lb ed="N" n="0349a02"/>谛〕已，灭尽一类之漏。此称为身证人。</p> <lb ed="N" n="0349a03"/><p xml:id="pN50p0349a0301">三三</p><p xml:id="pN50p0349a0303" cb:place="inline">如何是见至人耶？此处有一类之人，如实知此是苦，如实知此是苦之集，如 <lb ed="N" n="0349a04"/>实知此是苦之灭，如实知此是至苦灭之道，依<persName>如来</persName>所悟法之智慧而〔善〕见〔善〕 <lb ed="N" n="0349a05"/>行，依其智慧而见〔四谛〕已，灭尽一类之漏。此言为见至人。</p> <lb ed="N" n="0349a06"/><p xml:id="pN50p0349a0601">三四</p><p xml:id="pN50p0349a0603" cb:place="inline">如何是信解人耶？此处有一类之人，如实知此是苦，如实知此是苦之集，如 <lb ed="N" n="0349a07"/>实知此是苦之灭，如实知此是导至苦灭之道，依<persName>如来</persName>所悟法之智慧而〔善〕见〔善〕 <lb ed="N" n="0349a08"/>行，依其智慧而见四谛已，灭尽一类之漏。然而不如见至〔人之时〕。此云为信解人。</p> <lb ed="N" n="0349a09"/><p xml:id="pN50p0349a0901">三五</p><p xml:id="pN50p0349a0903" cb:place="inline">如何是随法行人耶？彼之预流果能作证向人之慧根是殊勝，推展智慧，先立 <lb ed="N" n="0349a10"/>智慧而修圣道。此称为随法人。预流果能作证向〔人〕是随法行人而入果者为见至 <lb ed="N" n="0349a11"/>〔人〕。</p> <lb ed="N" n="0349a12"/><p xml:id="pN50p0349a1201">三六</p><p xml:id="pN50p0349a1203" cb:place="inline">如何是随信行人耶？预流果能作证向人之信根是殊勝，推展信，先立信而修 <lb ed="N" n="0349a13"/>圣道。此言为随信行人。预流果能作证向〔人〕是随信行人而入于果者为信解脱〔人〕。</p> <lb ed="N" n="0349a14"/><p xml:id="pN50p0349a1401"><ref cRef="PTS.Pp.16"/>三七</p><p xml:id="pN50p0349a1403" cb:place="inline">如何是极七返人耶？此处有一类之人，尽三结而为〔预流〕向，不堕法、决 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0350a" n="0350a"/> <lb ed="N" n="0350a01"/>定、等觉为终极者。彼七次流转于诸天、人间之间，轮迴而作苦之边际。此言为极 <lb ed="N" n="0350a02"/>七返人。</p> <lb ed="N" n="0350a03"/><p xml:id="pN50p0350a0301">三八</p><p xml:id="pN50p0350a0303" cb:place="inline">如何是家家人耶？此处有一类之人，尽三结而为〔预流向〕，不堕法、决定、 <lb ed="N" n="0350a04"/>等觉为终极者。彼流转于二或三家，轮迴而作苦之边际。此称为家家人。</p> <lb ed="N" n="0350a05"/><p xml:id="pN50p0350a0501">三九</p><p xml:id="pN50p0350a0503" cb:place="inline">如何是一种人耶？此处有一类之人，尽三结而为〔预流〕向，不堕法、决定、 <lb ed="N" n="0350a06"/>等觉为终极者。彼生于世间之有而作苦之边际。此称为一种人。</p> <lb ed="N" n="0350a07"/><p xml:id="pN50p0350a0701">四〇</p><p xml:id="pN50p0350a0703" cb:place="inline">如何是一来人耶？此处有一类之人，尽三结而使贪、嗔、痴稀少且入于一来 <lb ed="N" n="0350a08"/>果，唯一次来世间而作苦之边际。此言为一来人。</p> <lb ed="N" n="0350a09"/><p xml:id="pN50p0350a0901">四一</p><p xml:id="pN50p0350a0903" cb:place="inline">如何是不还人耶？此处有一类之人，尽五顺下分结而为化生者，于彼处般涅 <lb ed="N" n="0350a10"/>槃，而由彼世界不还〔此处〕者。此云为不还人。</p> <lb ed="N" n="0350a11"/><p xml:id="pN50p0350a1101">四二</p><p xml:id="pN50p0350a1103" cb:place="inline">如何是中般涅槃人耶？此处有一类之人，尽五顺下分结而为化生者，于彼处 <lb ed="N" n="0350a12"/>般涅槃，而由彼世界不还于〔此处〕者。彼若生之等无间或不达于寿量之中，断上 <lb ed="N" n="0350a13"/>结而圣道生。此称为中般涅槃人。</p> <lb ed="N" n="0350a14"/><p xml:id="pN50p0350a1401"><ref cRef="PTS.Pp.17"/>四三</p><p xml:id="pN50p0350a1403" cb:place="inline">如何是生般涅槃人耶？此处有类之人，尽五顺下分结而为化生者，于彼处般 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0351a" n="0351a"/> <lb ed="N" n="0351a01"/>涅槃，而由彼世界不还于〔此处〕者。彼若超过寿量之中或至于死时，断上结而圣 <lb ed="N" n="0351a02"/>道生。此言为生般涅槃人。</p> <lb ed="N" n="0351a03"/><p xml:id="pN50p0351a0301">四四</p><p xml:id="pN50p0351a0303" cb:place="inline">如何是无行般涅槃人耶？此处有一类之人，尽五顺下分结而为化生者，于彼 <lb ed="N" n="0351a04"/>处般涅槃，而由彼世界不还来〔此处〕者。彼是无行断上结而圣道生。此名为无行 <lb ed="N" n="0351a05"/>般涅槃人。</p> <lb ed="N" n="0351a06"/><p xml:id="pN50p0351a0601">四五</p><p xml:id="pN50p0351a0603" cb:place="inline">如何是有行般涅槃人耶？此处有一类之人，尽五顺下分结而为化生者，于彼 <lb ed="N" n="0351a07"/>处般涅槃，而由彼世界不还来〔此处〕者。彼以有行断上结而圣道生。此称为有行 <lb ed="N" n="0351a08"/>般涅槃人。</p> <lb ed="N" n="0351a09"/><p xml:id="pN50p0351a0901">四六</p><p xml:id="pN50p0351a0903" cb:place="inline">如何是上流趣阿迦腻咤〔天〕人耶？此处有一类之人，尽五顺下分结而为化 <lb ed="N" n="0351a10"/>生者，于彼处般涅槃，而由彼世界不还来〔此处〕者。死于无烦〔天〕而行于无热 <lb ed="N" n="0351a11"/>〔天〕，死于无热〔天〕而行于善现〔天〕，死于善现〔天〕而行于阿迦腻咤〔天〕， <lb ed="N" n="0351a12"/>于阿迦腻咤〔天〕断上结而圣道生。此言为上流趣阿迦腻咤〔天〕人。</p> <lb ed="N" n="0351a13"/><p xml:id="pN50p0351a1301">四七</p><p xml:id="pN50p0351a1303" cb:place="inline">如何是预流、预流果能作证向人耶？随断灭三结之人是预流果能作证向人。 <lb ed="N" n="0351a14"/>若彼人之断灭三结，此言为预流之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0352a" n="0352a"/> <lb ed="N" n="0352a01"/><p xml:id="pN50p0352a0101">四八</p><p xml:id="pN50p0352a0103" cb:place="inline">〔如何是一来、一来果能作证向人耶？〕随稀薄贪欲与嗔恚者是一来果能证 <lb ed="N" n="0352a02"/>向人。彼之贪欲与嗔恚至为稀薄者，此称为一来之人。</p> <lb ed="N" n="0352a03"/><p xml:id="pN50p0352a0301">四九</p><p xml:id="pN50p0352a0303" cb:place="inline">〔如何是不还、不还果能作证向人耶？〕断贪欲与嗔恚无馀行向之人是不还 <lb ed="N" n="0352a04"/><ref cRef="PTS.Pp.18"/>果能作证向人。彼人者断贪欲与嗔恚不剩馀者，此云为不还之人。</p> <lb ed="N" n="0352a05"/><p xml:id="pN50p0352a0501">五〇</p><p xml:id="pN50p0352a0503" cb:place="inline">〔如何是阿罗汉、阿罗汉果能作证向人耶？〕依断除色贪、无色贪、慢、掉 <lb ed="N" n="0352a06"/>擧、无明而无馀之人，是阿罗汉果能作证向人。若彼断除色贪、无色贪、慢、掉擧、 <lb ed="N" n="0352a07"/>无明而无馀者，此言为阿罗汉。</p> <lb ed="N" n="0352a08"/><p xml:id="pN50p0352a0801">第一章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0352a09"/> <lb ed="N" n="0352a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第二章 二人</cb:mulu><head>第二章 二人</head> <lb ed="N" n="0352a11"/><p xml:id="pN50p0352a1101">一</p><p xml:id="pN50p0352a1102" cb:place="inline">如何是忿之人耶？此中，忿者如何〔耶〕？忿、忿恨、忿之状态是嗔、毁辱事、 <lb ed="N" n="0352a12"/>毁辱状态是恶意、恼害、敌意、敌对、狂暴之状态、暴恶、心之不喜，是言为忿。 <lb ed="N" n="0352a13"/>不断此忿之人，是称为忿人。</p> <lb ed="N" n="0352a14"/><p xml:id="pN50p0352a1401">如何是有恨人耶？此中，恨者如何？忿在前而恨〔续〕于後。以恨、猜恨之状 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0353a" n="0353a"/> <lb ed="N" n="0353a01"/>态、〔忿之〕固定、〔忿之〕不间断、〔忿之〕连续忿而坚固，此言为恨。不断〔此〕 <lb ed="N" n="0353a02"/>恨之人，是云为有恨之人。</p> <lb ed="N" n="0353a03"/><p xml:id="pN50p0353a0301">二</p><p xml:id="pN50p0353a0302" cb:place="inline">如何是有覆之人耶？此中，覆者如何？是覆、隐蔽、隐蔽之状态、伪善、伪善 <lb ed="N" n="0353a04"/>行为，此言为覆。不断此覆之人，此称为有覆之人。</p> <lb ed="N" n="0353a05"/><p xml:id="pN50p0353a0501"><ref cRef="PTS.Pp.19"/>如何是有恼之人耶？此中，恼者如何？是恼、恼害、恼害之状态、成为恼害、 <lb ed="N" n="0353a06"/>诤论处、成为鬥争而不捨離者，此言为恼。不断此恼，是云为有恼之人。</p> <lb ed="N" n="0353a07"/><p xml:id="pN50p0353a0701">三</p><p xml:id="pN50p0353a0702" cb:place="inline">如何是有嫉之人耶？此中，嫉者如何？是与他有关所得、名闻、尊重、恭敬、 <lb ed="N" n="0353a08"/>礼拜、供养之嫉、嫉之状态、羡慕、羡、羡之状态，此言为嫉。不断此嫉之人，此 <lb ed="N" n="0353a09"/>称为有嫉之人。</p> <lb ed="N" n="0353a10"/><p xml:id="pN50p0353a1001">如何是有悭之人耶？此中，悭者如何？〔是〕五悭：住处之悭、家族之悭、所 <lb ed="N" n="0353a11"/>得之悭、容色之悭、法之悭〔也〕。如此之悭、悭之状态、贪婪、吝、吝啬、心之吝 <lb ed="N" n="0353a12"/>惜性，此言为悭。不断此悭之人，是云为有悭之人。</p> <lb ed="N" n="0353a13"/><p xml:id="pN50p0353a1301">四</p><p xml:id="pN50p0353a1302" cb:place="inline">如何是诳人耶？此中，诳者如何？于此处有一类〔之人〕。以诳而遍诳。于彼处 <lb ed="N" n="0353a14"/>其诳、诳之状态、诈、伪、虚伪、欺瞒者，此言为诳。不断此诳之人，是称为诳人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0354a" n="0354a"/> <lb ed="N" n="0354a01"/><p xml:id="pN50p0354a0101">如何是有谄之人耶？此中，谄者如何？于此处有一类〔之人〕，依身而行恶行， <lb ed="N" n="0354a02"/>依语而行恶行，依意而行恶行，为隐蔽彼等而怀恶愿望。想以“勿知我”、语出“勿知 <lb ed="N" n="0354a03"/>我”，以身动作“勿知我”。如此有谄、谄之状态、隐蔽、欺瞒、诈欺、瞒著、隐藏、 <lb ed="N" n="0354a04"/>覆藏、完全之覆藏、隐蔽、完全之隐蔽、作不显事、作不明事、隐伏、恶行，此言 <lb ed="N" n="0354a05"/>为谄。不断此谄之人，是云为有谄之人。</p> <lb ed="N" n="0354a06"/><p xml:id="pN50p0354a0601"><ref cRef="PTS.Pp.20"/>五</p><p xml:id="pN50p0354a0602" cb:place="inline">如何是无惭人耶？此中，无惭者如何？是不惭应惭，不惭具足〔于身〕之诸恶 <lb ed="N" n="0354a07"/>不善之法，此言为无惭。具足此无惭者称为无惭人。</p> <lb ed="N" n="0354a08"/><p xml:id="pN50p0354a0801">如何是无愧人耶？此中，无愧者如何？是不愧应愧，不愧具足〔于身〕之诸恶 <lb ed="N" n="0354a09"/>不善之法，此名为无愧。具足此无愧者云为无愧人。</p> <lb ed="N" n="0354a10"/><p xml:id="pN50p0354a1001">六</p><p xml:id="pN50p0354a1002" cb:place="inline">如何是恶言人耶？此中，恶言性者如何？是有同法者之告言时，以非法而为恶 <lb ed="N" n="0354a11"/>言、恶言之状态、採取反对而乐敌对、不尊敬、不尊敬之状态、不尊重而任性，此 <lb ed="N" n="0354a12"/>言为恶言性。具足此恶言性之人是为恶言人。</p> <lb ed="N" n="0354a13"/><p xml:id="pN50p0354a1301">如何是恶友人耶？此中，恶友性者如何？是与不信破戒、少闻、悭、恶慧其等 <lb ed="N" n="0354a14"/>人人之交往、追随、侍奉、交际、亲密、尊敬、尊重、亲近，此言为恶友性。具足 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0355a" n="0355a"/> <lb ed="N" n="0355a01"/>此恶友性之人是为恶友人。</p> <lb ed="N" n="0355a02"/><p xml:id="pN50p0355a0201">七</p><p xml:id="pN50p0355a0202" cb:place="inline">如何是不护根门人耶？此中，不护根门人者如何？于此处有一类之人，以眼见 <lb ed="N" n="0355a03"/>色已而取相、取状，由如此之作以不防护眼根而住时，贪、忧之恶不善法将流入。 <lb ed="N" n="0355a04"/>为防护如此作而不修行，不防护眼根，不随制御眼根。以耳闻〔声〕已……乃至…… <lb ed="N" n="0355a05"/>以鼻嗅〔香〕已……乃至……以舌味〔味〕已……乃至……以身触〔触〕已……乃 <lb ed="N" n="0355a06"/>至……以意知法已而取相、取状，由如此之作以不防护意根而住时，贪、忧之恶不 <lb ed="N" n="0355a07"/>善法将流入。为防护如此作而不修行，不防护意根，不随制御意根。不护此等六根、 <lb ed="N" n="0355a08"/>不守护、不制御，此言为不护根门。具足此等之不护根门者，是为不护根门之人。</p> <lb ed="N" n="0355a09"/><p xml:id="pN50p0355a0901"><ref cRef="PTS.Pp.21"/>如何是食不知量人耶？此中，食不知量性者如何？于此处有一类〔之人〕，不思 <lb ed="N" n="0355a10"/>择而不如理摄食。为遊戏、酒醉、装饰、美丽之故。于此对食物不满足、不知程度、 <lb ed="N" n="0355a11"/>不思择，此言为不知量性。具足此食不知量性者，是为食不知量人。</p> <lb ed="N" n="0355a12"/><p xml:id="pN50p0355a1201">八</p><p xml:id="pN50p0355a1202" cb:place="inline">如何是失念人耶？此中，失念者如何？是失念、不随念、不专念、无有记忆之 <lb ed="N" n="0355a13"/>状态、无有忆持之状态、不注意、忘却之状态，此言为失念。具足此失念者，是为 <lb ed="N" n="0355a14"/>失念人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0356a" n="0356a"/> <lb ed="N" n="0356a01"/><p xml:id="pN50p0356a0101">如何是不正知人耶？此中，不正知者如何？是无智、无见、不现观、不觉、不 <lb ed="N" n="0356a02"/>正觉、不洞察、心常不取、完全不取、不正确考察，对此不善考察，如在目前而不 <lb ed="N" n="0356a03"/>明确、凡愚、不正知、强痴之愚、迷乱于周围全体、无明、无明之瀑流、无明之轭、 <lb ed="N" n="0356a04"/>无明之随眠、执著于无明之状态、无明之横木、痴、不善根，此言为不正知。具足 <lb ed="N" n="0356a05"/>此不正知者，是为不正知人。</p> <lb ed="N" n="0356a06"/><p xml:id="pN50p0356a0601">九</p><p xml:id="pN50p0356a0602" cb:place="inline">如何是破戒人耶？此中，破戒者如何？是与身有关之罪、与语有关之罪、与身 <lb ed="N" n="0356a07"/>语有关之罪，此言为破戒。一切之恶戒亦为破戒。具足此破戒者，是为破戒人。</p> <lb ed="N" n="0356a08"/><p xml:id="pN50p0356a0801"><ref cRef="PTS.Pp.22"/>如何是破见人耶？此中，破见者如何？是无惠施、无供养、无祭祀、亦无妙行 <lb ed="N" n="0356a09"/>恶行之业果、无此世、无彼世、无母、无父、无化生之有情，于世间沙门婆罗门之 <lb ed="N" n="0356a10"/>正至正行而于此世及彼世无自通达、作证、宣说。如此之邪见、邪见相、遮见、见 <lb ed="N" n="0356a11"/>违、见之无秩序、见之动转、见结、摄取、承受、拘泥、执著、曲道、邪道、错误 <lb ed="N" n="0356a12"/>之状态、外道处、顚倒而捉，此言为破见。具足此破见者，是为破见人。</p> <lb ed="N" n="0356a13"/><p xml:id="pN50p0356a1301">一〇</p><p xml:id="pN50p0356a1303" cb:place="inline">如何是内结人耶？其人不断灭五顺下分结，此言为内结人。</p> <lb ed="N" n="0356a14"/><p xml:id="pN50p0356a1401">如何是外结人耶？其人不断灭五顺上分结，此言为外结人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0357a" n="0357a"/> <lb ed="N" n="0357a01"/><p xml:id="pN50p0357a0101">一一</p><p xml:id="pN50p0357a0103" cb:place="inline">如何是不忿人耶？此中，忿者如何？是忿、忿事……乃至〔二･一参照〕…… <lb ed="N" n="0357a02"/>心之不喜，此言为忿。断灭此忿者，此言为不忿人。</p> <lb ed="N" n="0357a03"/><p xml:id="pN50p0357a0301">如何是不恨人耶？此中，恨者如何？是忿于前而恨〔续〕于後……乃至……〔二･ <lb ed="N" n="0357a04"/>一参照〕……以忿为坚固，此言为恨。断灭此恨者，此言为不恨人。</p> <lb ed="N" n="0357a05"/><p xml:id="pN50p0357a0501">一二</p><p xml:id="pN50p0357a0503" cb:place="inline">如何是不覆人耶？此中，覆者如何？是覆、隐蔽、隐蔽之状态、伪善、伪善 <lb ed="N" n="0357a06"/>行为，此言为恨。断灭此恨者，此为不覆人。</p> <lb ed="N" n="0357a07"/><p xml:id="pN50p0357a0701">如何是不恼害人耶？此中，恼害者如何？是恼害……乃至〔二･二参照〕…… <lb ed="N" n="0357a08"/>此言为恼害。灭此恼害者，此言为不恼害人。</p> <lb ed="N" n="0357a09"/><p xml:id="pN50p0357a0901"><ref cRef="PTS.Pp.23"/>一三</p><p xml:id="pN50p0357a0903" cb:place="inline">如何是不嫉人耶？此中，嫉者如何？是与他有关所得、名闻、尊重、恭敬、 <lb ed="N" n="0357a10"/>礼拜、供养之嫉争、嫉之状态、羡慕、羡慕事、羡慕之状态，此言为嫉。断灭此嫉 <lb ed="N" n="0357a11"/>者，此言为不嫉人。</p> <lb ed="N" n="0357a12"/><p xml:id="pN50p0357a1201">如何是不悭人耶？此中，悭者如何？〔是〕五悭：住处之悭、家族之悭、所得 <lb ed="N" n="0357a13"/>之悭、容色之悭、法之悭〔也〕。如此之悭、悭事、悭之状态、贪婪、吝、吝啬、心 <lb ed="N" n="0357a14"/>之吝惜性，此言为悭。断灭此悭者，此言为不悭人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0358a" n="0358a"/> <lb ed="N" n="0358a01"/><p xml:id="pN50p0358a0101">一四</p><p xml:id="pN50p0358a0103" cb:place="inline">如何是不诳人耶？此中，诳者如何？于此处有一类之人，以诳而遍诳。于此 <lb ed="N" n="0358a02"/>其诳、诳之状态、为诳、诈、伪、虚伪、欺瞒，此言为诳。断灭此诳者，是为不诳 <lb ed="N" n="0358a03"/>人。</p> <lb ed="N" n="0358a04"/><p xml:id="pN50p0358a0401">如何是不谄人耶？此中，谄者如何？于此处有一类之人，依身而行恶行，依语 <lb ed="N" n="0358a05"/>而行恶行，依意而行恶行，为隐蔽其等而怀恶意之愿望。愿“勿知我”，思“勿知我”， <lb ed="N" n="0358a06"/>语出“勿知我”，身以“勿知我”而动作。如此有谄之状态、隐蔽、伪瞒、欺诈、瞒著、 <lb ed="N" n="0358a07"/>隐藏、完全之覆藏、隐蔽、完全之隐蔽、作不显事、为不明事、隐伏、恶行，此言 <lb ed="N" n="0358a08"/>为谄。断灭此谄者，此言为不谄人。</p> <lb ed="N" n="0358a09"/><p xml:id="pN50p0358a0901"><ref cRef="PTS.Pp.24"/>一五</p><p xml:id="pN50p0358a0903" cb:place="inline">如何是惭人耶？此中，惭者如何？是惭应惭，惭具足〔于身之〕诸恶不善之 <lb ed="N" n="0358a10"/>法，此言为惭。具足此惭者，是为惭人。</p> <lb ed="N" n="0358a11"/><p xml:id="pN50p0358a1101">如何是愧人耶？此中，愧者如何？是愧应愧，愧具足〔于身之〕诸恶不善之法， <lb ed="N" n="0358a12"/>此言为愧。具足此愧者，是为愧人。</p> <lb ed="N" n="0358a13"/><p xml:id="pN50p0358a1301">一六</p><p xml:id="pN50p0358a1303" cb:place="inline">如何是善言人耶？此中，善言性者如何？是有同法者之告言时，以如法而善 <lb ed="N" n="0358a14"/>言、善言之状态、不取反对、不好敌对、採纳〔彼等〕。採纳之状态、尊重、尊敬， <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0359a" n="0359a"/> <lb ed="N" n="0359a01"/>此言为善言性。具足此善言性者，是为善言人。</p> <lb ed="N" n="0359a02"/><p xml:id="pN50p0359a0201">如何是善友人耶？此中，善友性者如何？是有信、具戒、多闻、宽大、具慧之 <lb ed="N" n="0359a03"/>人人，侍奉侍务、奉侍、交通、相交、协力、尊敬、亲近，此言为善友性。具足此 <lb ed="N" n="0359a04"/>善友性者，是为善友人。</p> <lb ed="N" n="0359a05"/><p xml:id="pN50p0359a0501">一七</p><p xml:id="pN50p0359a0503" cb:place="inline">如何是护根门人耶？此中，护根门者如何？是此处有一类之人，以眼见色已 <lb ed="N" n="0359a06"/>而不执相、不取状，由如此作，不防护眼根而住时，则贪、忧之恶不善法将流入； <lb ed="N" n="0359a07"/>为防护如此而修行、防护眼根，从制御眼根。以耳闻声已……乃至……以鼻嗅香已 <lb ed="N" n="0359a08"/>……乃至……以舌味味已……乃至……以身触触已……乃至……以意知法已，不执 <lb ed="N" n="0359a09"/>相，不取状，由如此之作，不防护意根而住时，则贪、忧之恶不善法将流入。为防 <lb ed="N" n="0359a10"/><ref cRef="PTS.Pp.25"/>护如此故修行、防护眼根，从制御眼根。守护此等六根、防护、防卫、制御者，此 <lb ed="N" n="0359a11"/>言为护根门。具足护此等根门者，是为护根门人。</p> <lb ed="N" n="0359a12"/><p xml:id="pN50p0359a1201">如何是食知量人耶？此中，于食知量者如何？于此处有一类〔之人〕，思择而如 <lb ed="N" n="0359a13"/>理摄食。不为遊戏、酒醉、装饰、美丽，只为滋养此身，息〔饥渴之〕毁害，以行 <lb ed="N" n="0359a14"/>梵行。如是“我断故受而不令生新受”。又“我应生存”、“应无罪”、“应住于安稳”。 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0360a" n="0360a"/> <lb ed="N" n="0360a01"/>于此，对食物有知足、知量、思择，此言为食知量。具足此食知量者，是为食知量 <lb ed="N" n="0360a02"/>人。</p> <lb ed="N" n="0360a03"/><p xml:id="pN50p0360a0301">一八</p><p xml:id="pN50p0360a0303" cb:place="inline">如何是树立正念之人耶？此中，念者如何？是念、随念、记忆之状态、总持、 <lb ed="N" n="0360a04"/>不散乱、不忘却性、念、念根、念力、正念，此言为念。具足此念者，是为树立正 <lb ed="N" n="0360a05"/>念之人。</p> <lb ed="N" n="0360a06"/><p xml:id="pN50p0360a0601">如何是正知人耶？此中，正知者如何？是智慧、明智、拣择、拣择、择法、见 <lb ed="N" n="0360a07"/>分、伺察、对察、赅博、善巧、深妙、沉思、思索、近解、解了、智慧、遍导者、 <lb ed="N" n="0360a08"/>观、正知、刺棒、慧、慧根、慧力、慧之武器、慧之官殿、慧之光明、慧之光耀、 <lb ed="N" n="0360a09"/>慧之光华、慧之宝石、无痴、择法、正见，此言为正知。具足如此之正知者，是为 <lb ed="N" n="0360a10"/>正知人。</p> <lb ed="N" n="0360a11"/><p xml:id="pN50p0360a1101">一九</p><p xml:id="pN50p0360a1103" cb:place="inline">如何是戒具足人耶？此中，具戒者如何？关于身之无罪、关于语之无罪、关 <lb ed="N" n="0360a12"/>于身语之无罪，此言为具戒。一切之戒、禁戒亦是具戒。具足此具戒者，是为戒具 <lb ed="N" n="0360a13"/>足人。</p> <lb ed="N" n="0360a14"/><p xml:id="pN50p0360a1401"><ref cRef="PTS.Pp.26"/>如何是见具足人耶？此中，具见者如何？即有惠施、供养、祭祀，亦有妙行恶 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0361a" n="0361a"/> <lb ed="N" n="0361a01"/>行之业果，有此世、彼世，有母、有父、有化生之有情，于世间沙门婆罗门之正至 <lb ed="N" n="0361a02"/>正行而于此世及世自通达、作证、宣说。如此之智慧、明智……乃至〔二･一八参 <lb ed="N" n="0361a03"/>照〕……无痴、择法、正见，此言为具见。一切之正见亦是具见。具足此见者，是 <lb ed="N" n="0361a04"/>为见具足人。</p> <lb ed="N" n="0361a05"/><p xml:id="pN50p0361a0501">二〇</p><p xml:id="pN50p0361a0503" cb:place="inline">如何是于世间难得之二种人耶？一者则先施恩之人。他者是知恩感恩之人。 <lb ed="N" n="0361a06"/>此等于世间是难得之二种人。</p> <lb ed="N" n="0361a07"/><p xml:id="pN50p0361a0701">二一</p><p xml:id="pN50p0361a0703" cb:place="inline">如何是难满足之二种人耶？一者随得而积蓄之人。他者随得而捨之人。此等 <lb ed="N" n="0361a08"/>为难满足之二种人。</p> <lb ed="N" n="0361a09"/><p xml:id="pN50p0361a0901">二二</p><p xml:id="pN50p0361a0903" cb:place="inline">如何是易满足之二种人耶？一者则随得而不积蓄之人。他者随得而不捨之 <lb ed="N" n="0361a10"/>人。此等为易满足之二种人。</p> <lb ed="N" n="0361a11"/><p xml:id="pN50p0361a1101">二三</p><p xml:id="pN50p0361a1103" cb:place="inline">如何是增漏之二种人耶？一者悔不应悔之人。他者不悔应悔之人。此等为增 <lb ed="N" n="0361a12"/>漏之二种人。</p> <lb ed="N" n="0361a13"/><p xml:id="pN50p0361a1301">二四</p><p xml:id="pN50p0361a1303" cb:place="inline">如何是不增漏之二种人耶？一者不悔不应悔之人。他者悔应悔之人。此等为 <lb ed="N" n="0361a14"/>不增漏之二种人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0362a" n="0362a"/> <lb ed="N" n="0362a01"/><p xml:id="pN50p0362a0101">二五</p><p xml:id="pN50p0362a0103" cb:place="inline">如何是劣意向人耶？此处有一类之人，为破戒恶法。亲近、倚亲、给侍于彼 <lb ed="N" n="0362a02"/>他之破戒恶法人，此言为劣意向人。</p> <lb ed="N" n="0362a03"/><p xml:id="pN50p0362a0301">如何是勝意向人耶？于此处有一类之人，为具足戒善法。亲近、倚亲、给侍于 <lb ed="N" n="0362a04"/>彼他具戒之善法人，此言为勝意向人。</p> <lb ed="N" n="0362a05"/><p xml:id="pN50p0362a0501"><ref cRef="PTS.Pp.27"/>二六</p><p xml:id="pN50p0362a0503" cb:place="inline">如何是自足人耶？是独觉与<persName>如来</persName>之声闻、阿罗汉，是为自足〔人〕。<persName>等正觉</persName>者 <lb ed="N" n="0362a06"/>是自足〔人〕而为他足〔人〕。</p> <lb ed="N" n="0362a07"/><p xml:id="pN50p0362a0701">第二章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0362a08"/> <lb ed="N" n="0362a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三章 三人</cb:mulu><head>第三章 三人</head> <lb ed="N" n="0362a10"/><p xml:id="pN50p0362a1001">一</p><p xml:id="pN50p0362a1002" cb:place="inline">如何是无希望人耶？于此处有一类之人，以破戒而为恶法，以不净而为疑之行 <lb ed="N" n="0362a11"/>状，作阴蔽之业，非沙门而自称为沙门，非净行者而自称为净行者，内生朽废、漏 <lb ed="N" n="0362a12"/>泄、汚秽。彼闻：“实有某名之比丘，由漏尽而无漏之心解脱、慧解脱，于现法自证 <lb ed="N" n="0362a13"/>知、作证、具足而住。”〔然而〕彼不如是思惟，言：“何时耶？我亦由漏尽而……乃 <lb ed="N" n="0362a14"/>至……具足而住耶？”此言为无希望人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0363a" n="0363a"/> <lb ed="N" n="0363a01"/><p xml:id="pN50p0363a0101">如何是正希望人耶？于此处有一类之人，以具戒而为善法，彼闻：“实有某名之 <lb ed="N" n="0363a02"/>比丘，由漏尽而无漏之心解脱、慧解脱，于现法自证知、作证、具足而住。”〔然而〕 <lb ed="N" n="0363a03"/>彼如是思惟，言：“何时耶？我亦由漏尽而……乃至……应具足而住耶！”此言为 <lb ed="N" n="0363a04"/>正希望人。</p> <lb ed="N" n="0363a05"/><p xml:id="pN50p0363a0501">如何是離希望人耶？于此处有一类之人，由漏尽而无漏之心解脱、慧解脱，于 <lb ed="N" n="0363a06"/>现法自证知、作证、具足而住。彼闻：“实有某名比丘，由漏尽而……乃至……具足 <lb ed="N" n="0363a07"/>而住。”〔然而〕彼如是不思惟，言：“何时耶？我亦由漏尽……乃至……应具足而住 <lb ed="N" n="0363a08"/>耶？”是何故耶？先不解脱而彼解脱之希望耶！则〔今〕止息于彼。此言为離希望 <lb ed="N" n="0363a09"/>人。</p> <lb ed="N" n="0363a10"/><p xml:id="pN50p0363a1001">二</p><p xml:id="pN50p0363a1002" cb:place="inline">如何是三病喩人耶？</p> <lb ed="N" n="0363a11"/><p xml:id="pN50p0363a1101"><ref cRef="PTS.Pp.28"/>有三种病人。于此处有一类之病人，虽得滋养食或不得滋养食，虽得有效验之 <lb ed="N" n="0363a12"/>医药或不得有效验之医药，虽得适当之看护人或不得适当之看护人，不愈其病。</p> <lb ed="N" n="0363a13"/><p xml:id="pN50p0363a1301">此处复有一类之病人，虽得滋养食或不得滋养食，虽得有效验之医药或不得有 <lb ed="N" n="0363a14"/>效验之医药，虽得适当之看护人或不得适当之看护人，而愈其病。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0364a" n="0364a"/> <lb ed="N" n="0364a01"/><p xml:id="pN50p0364a0101">于此处复有一类之病人，虽得非得滋养食；虽得非得有效验之医药；虽得非得 <lb ed="N" n="0364a02"/>适当之看护人；而愈其病。</p> <lb ed="N" n="0364a03"/><p xml:id="pN50p0364a0301">于此处复有一类人，得非得滋艰食，得非得效之医食，得非得适当之看护人， <lb ed="N" n="0364a04"/>而愈其病。</p> <lb ed="N" n="0364a05"/><p xml:id="pN50p0364a0501">此中，以病人而得非得滋养食；得非得有效验之医药；得非得适当之看护人， <lb ed="N" n="0364a06"/>有人其病愈，因于此病人，故<persName>世尊</persName>制定病者之食，制定病者之药，制定病者之看护 <lb ed="N" n="0364a07"/>人。又，因于此病人，故其他〔二种〕之病人亦应看护。</p> <lb ed="N" n="0364a08"/><p xml:id="pN50p0364a0801">如是〔此等之〕三病喩人者有存于世。三者谁耶？</p> <lb ed="N" n="0364a09"/><p xml:id="pN50p0364a0901">此处有一类之人，虽得见奉<persName>如来</persName>或不得见奉<persName>如来</persName>，虽得听<persName>如来</persName>所说之法律或不 <lb ed="N" n="0364a10"/>得听<persName>如来</persName>所说之法律，于诸善法不入于正性决定。</p> <lb ed="N" n="0364a11"/><p xml:id="pN50p0364a1101">此处复有一类之人，虽得见奉<persName>如来</persName>或……乃至……虽不得听，于诸善法入于正 <lb ed="N" n="0364a12"/>性决定。</p> <lb ed="N" n="0364a13"/><p xml:id="pN50p0364a1301">此处复有一类之人，虽得非得见奉<persName>如来</persName>，虽得非得听<persName>如来</persName>所说之法律，于诸善 <lb ed="N" n="0364a14"/>法入于正性决定。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0365a" n="0365a"/> <lb ed="N" n="0365a01"/><p xml:id="pN50p0365a0101">此中，得非得见奉<persName>如来</persName>，得非得<persName>如来</persName>所说之法律，于诸善法入于正性决定之人， <lb ed="N" n="0365a02"/>因于此人，故<persName>世尊</persName>制定说法。又，因于此人，故其〔他二种〕人亦应为说法。此等 <lb ed="N" n="0365a03"/><ref cRef="PTS.Pp.29"/>之三病喩人亦存在世。</p> <lb ed="N" n="0365a04"/><p xml:id="pN50p0365a0401">三</p><p xml:id="pN50p0365a0402" cb:place="inline">如何是身证人耶？于此处有一类之人，身证八解脱而住，又依其智慧而见〔四 <lb ed="N" n="0365a05"/>谛〕已，以灭尽诸漏，此言为身证人。</p> <lb ed="N" n="0365a06"/><p xml:id="pN50p0365a0601">如何是见至人耶？于此处有一类之人，如实知此是苦……乃至〔一･三三参照〕 <lb ed="N" n="0365a07"/>……如实知此是导至苦灭之道，〔善〕见、〔善〕行依其<persName>如来</persName>所悟之法，依其智慧而 <lb ed="N" n="0365a08"/>见〔四谛〕已，以灭尽诸漏之一类，此言为见至人。</p> <lb ed="N" n="0365a09"/><p xml:id="pN50p0365a0901">如何是信解人耶？于此处有一类之人，如实知此是苦……乃至〔一･三四参照〕 <lb ed="N" n="0365a10"/>……灭尽诸漏。然而不如见至〔人〕，此言为信解人。</p> <lb ed="N" n="0365a11"/><p xml:id="pN50p0365a1101">四</p><p xml:id="pN50p0365a1102" cb:place="inline">如何是粪语人耶？于此处有一类之人，若赴于公会，若行于民众，若往返于亲 <lb ed="N" n="0365a12"/>属之间，若赴于组合员之中，若往返于亲属之间，若赴于组合员之中，若行于法廷 <lb ed="N" n="0365a13"/>之中，召唤为作证人，讯问：“来！亲者！语所知！”彼不知而〔云〕：“我知。”或知 <lb ed="N" n="0365a14"/>而〔云〕：“我不知。”不见而〔云〕：“我见。”见而〔云〕：“我不见。”如此若为自<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a1401" n="0365a1401"/><anchor xml:id="beg0365a1401" n="0365a1401"/>己<anchor xml:id="end0365a1401"/>， <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0366a" n="0366a"/> <lb ed="N" n="0366a01"/>若为他人，若为任何少许之利益，以正知而语虚妄，此言为粪语人。</p> <lb ed="N" n="0366a02"/><p xml:id="pN50p0366a0201">如何是华语人耶？于此处有一类之人，断灭虚妄语，远離虚妄语，若赴于公会， <lb ed="N" n="0366a03"/>若至于民众，若往亲属之间，若赴于组合员之中，若行于法廷之中，召唤为作证人， <lb ed="N" n="0366a04"/>讯问：“来！亲者！语所知！”彼不知而〔云〕：“我不知。”或知而〔云〕：“我知。”或 <lb ed="N" n="0366a05"/>不见而〔云〕：“我不见。”或见而〔云〕：“我见。”如此若为自<anchor xml:id="nkr_note_add_0366a0501" n="0366a0501"/><anchor xml:id="beg0366a0501" n="0366a0501"/>己<anchor xml:id="end0366a0501"/>，若为他人，若为任 <lb ed="N" n="0366a06"/>何少许之利益，以正知而不语虚妄，此言为华语人。</p> <lb ed="N" n="0366a07"/><p xml:id="pN50p0366a0701"><ref cRef="PTS.Pp.30"/>如何是蜜语人耶？于此处有一类之人，所有之言无过失、乐耳，愉快而透彻于 <lb ed="N" n="0366a08"/>心底，优雅而多人之爱好、多人之所悦，语如是之语，此言为蜜语人。</p> <lb ed="N" n="0366a09"/><p xml:id="pN50p0366a0901">五</p><p xml:id="pN50p0366a0902" cb:place="inline">如何是漏疮喩心之人耶？于此处有一类之人，易怒多扰恼。虽少言而现结怨、 <lb ed="N" n="0366a10"/>愤怒，于凶勃、很戾、愤发、憎恶、忧恼。譬如恶漏疮者以棒尖或瓦砾敲打，脓血 <lb ed="N" n="0366a11"/>越发漏泄，如是此处有一类之人，易怒……乃至……现忧恼，此言为漏疮喩心之人。</p> <lb ed="N" n="0366a12"/><p xml:id="pN50p0366a1201">如何是电光喩心之人耶？于此处有一类之人，如实知此是苦……乃至〔三･三 <lb ed="N" n="0366a13"/>参照〕……如实知此是导至苦灭之道。譬如有眼者于夜黑暗中电光之间得见于物， <lb ed="N" n="0366a14"/>如是此处有一类之人……乃至……知……此言为电光喩心之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0367a" n="0367a"/> <lb ed="N" n="0367a01"/><p xml:id="pN50p0367a0101">如何是金刚喩心之人耶？于此处有一类之人，由漏尽而无漏之心解脱、慧解脱、 <lb ed="N" n="0367a02"/>慧解脱于现法自证知、作证、具足而住。譬如金刚能断珠、石如无任何物者，如是 <lb ed="N" n="0367a03"/>此处有一类人，由漏尽而……乃至……具足而住，此言为金刚喩心之人。</p> <lb ed="N" n="0367a04"/><p xml:id="pN50p0367a0401">六</p><p xml:id="pN50p0367a0402" cb:place="inline">如何是盲人耶？于此处有一类之人，无眼。即如能得未得之财物，或增殖已得 <lb ed="N" n="0367a05"/>之财物，无有其眼；又彼能知善不善之法，能知有罪无罪之法，能知劣勝之法，能 <lb ed="N" n="0367a06"/>知黑白相对之法，无有其眼。是言为盲人。</p> <lb ed="N" n="0367a07"/><p xml:id="pN50p0367a0701"><ref cRef="PTS.Pp.31"/>如何是一眼人耶？于此处有一类之人，有眼。即如能得未得之财物，或增殖已 <lb ed="N" n="0367a08"/>得之财物，有其眼。又彼能知善不善之法，能知有罪无罪之法，能知黑白相对之法， <lb ed="N" n="0367a09"/>无有其眼。此言为一眼人。</p> <lb ed="N" n="0367a10"/><p xml:id="pN50p0367a1001">如何是两眼人耶？于此处有一类之人，有眼。即如能得未得之财物，或增殖已 <lb ed="N" n="0367a11"/>得之财物，有其眼。又〔彼〕能知善不善之法，能知有罪无罪之法，能知黑白相对 <lb ed="N" n="0367a12"/>之法，有其眼。此言为两眼人。</p> <lb ed="N" n="0367a13"/><p xml:id="pN50p0367a1301">七</p><p xml:id="pN50p0367a1302" cb:place="inline">如何是覆慧人耶？于此处有一类之人，屡次往诣〔僧〕园，于比丘等之前欲听 <lb ed="N" n="0367a14"/>法。比丘等为彼说法，初善、中善、後善、有義、有文、纯一圆满、淸净，开示梵 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0368a" n="0368a"/> <lb ed="N" n="0368a01"/>行。〔然而〕彼坐于其座，不思惟彼所说之初，不思惟中，不思惟後，又由其座而起， <lb ed="N" n="0368a02"/>彼所说之初……乃至……不思惟後，犹如注于覆甁之水者流出，不留于其处。如是 <lb ed="N" n="0368a03"/><ref cRef="PTS.Pp.32"/>此处有一类之人，屡次往诣〔僧〕园……乃至……不思惟後。此言为覆慧人。</p> <lb ed="N" n="0368a04"/><p xml:id="pN50p0368a0401">如何是膝慧人耶？于此处有一类之人，屡次往诣〔僧〕园，于比丘〔等〕之前 <lb ed="N" n="0368a05"/>欲听法。比丘等为彼说法，初善、中善、後善、有義、有文、纯一圆满、淸净，开 <lb ed="N" n="0368a06"/>示梵行。〔然而〕彼坐于其座，思惟彼所说之初，思惟中，思惟後。又由其座而起， <lb ed="N" n="0368a07"/>不思惟其所说之初，不思惟中，不思惟後。犹如将种种之胡麻、硬米、糖果、枣子 <lb ed="N" n="0368a08"/>列置于人膝上，彼失念而由其座起而令其坠落。如是此处有一类之人，屡次往诣〔僧〕 <lb ed="N" n="0368a09"/>园……乃至……不思惟後。此言为膝慧人。</p> <lb ed="N" n="0368a10"/><p xml:id="pN50p0368a1001">如何是廣慧人耶？于此处有一类之人，屡次往诣〔僧〕园……乃至……思惟後。 <lb ed="N" n="0368a11"/>又由其座而起，思惟彼所说之初，思惟中，思惟後。犹如注于立甁之水者，留于其 <lb ed="N" n="0368a12"/>处而不流出。如是此处有一类之人，屡次往诣〔僧〕园……乃至……亦思惟後。此 <lb ed="N" n="0368a13"/>言为廣慧人。</p> <lb ed="N" n="0368a14"/><p xml:id="pN50p0368a1401">八</p><p xml:id="pN50p0368a1402" cb:place="inline">如何是于欲与有之未離欲人耶？于预流与一来，此等即言为于欲与有之未離欲 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0369a" n="0369a"/> <lb ed="N" n="0369a01"/>人。</p> <lb ed="N" n="0369a02"/><p xml:id="pN50p0369a0201">如何是于欲之離欲而于有之未離欲人耶？是不还者，此言为于欲之離而于有之 <lb ed="N" n="0369a03"/>未離欲人。</p> <lb ed="N" n="0369a04"/><p xml:id="pN50p0369a0401">如何是于欲与有之離欲人耶？是阿罗汉，此言为于欲与有之離欲人。</p> <lb ed="N" n="0369a05"/><p xml:id="pN50p0369a0501">九</p><p xml:id="pN50p0369a0502" cb:place="inline">如何是石刻喩人耶？于此处有一类之人，有种种之忿怒，而其忿怒弥久，永附 <lb ed="N" n="0369a06"/>随于彼。譬如石上之雕刻，若因风因水而不迅速消失，永久存在。如是此处有一类 <lb ed="N" n="0369a07"/>之人……乃至……附随〔于彼〕。此言为石刻喩人。</p> <lb ed="N" n="0369a08"/><p xml:id="pN50p0369a0801">如何是地刻喩人耶？于此处有一类之人，有种种之忿怒，而其忿怒弥久，永不 <lb ed="N" n="0369a09"/>附随于彼。譬如地上之痕迹，若因风因水而迅速消失，不永久存在。如是此处有一 <lb ed="N" n="0369a10"/>类之人……乃至……不附随〔于彼〕。此言为地刻喩人。</p> <lb ed="N" n="0369a11"/><p xml:id="pN50p0369a1101">如何是水刻喩人耶？于此处有一〔类之〕人，虽强言，或粗暴言，亦非可意之 <lb ed="N" n="0369a12"/><ref cRef="PTS.Pp.33"/>言，无言中之言，有理而欢喜。譬如水上之痕迹者，迅速消失，不永久存在。如是 <lb ed="N" n="0369a13"/>此处有一类之人……乃至……欢喜。此言为水刻喩人。</p> <lb ed="N" n="0369a14"/><p xml:id="pN50p0369a1401">一〇</p><p xml:id="pN50p0369a1403" cb:place="inline">如何为三树皮衣喩人耶？</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0370a" n="0370a"/> <lb ed="N" n="0370a01"/><p xml:id="pN50p0370a0101">有三种之树皮衣。〔一〕树皮衣者虽是新而色泽壞，又或触粗糙且價値少。〔二〕 <lb ed="N" n="0370a02"/>树皮衣者虽是中古而色泽壞，又或触粗糙且價値少。〔三〕树皮衣者使用老旧而色泽 <lb ed="N" n="0370a03"/>壞，又感触粗糙且價値少。使用陈旧之树皮衣者，或使用於单拭，或投弃于尘堆之 <lb ed="N" n="0370a04"/>中。如是于比丘等之中，有可喩此等三种树皮衣之人存在。三者如何？</p> <lb ed="N" n="0370a05"/><p xml:id="pN50p0370a0501">若新比丘无戒而恶法者，此是彼色泽之恶劣。犹如彼之树皮衣色泽之恶劣，此 <lb ed="N" n="0370a06"/>人亦然。又与彼交往亲近，仿效〔彼〕动作之人，为此经长夜招来不饶益与痛苦。 <lb ed="N" n="0370a07"/>此乃彼触〔之〕粗〔糙〕，犹如彼树皮衣之感触粗〔糙〕，此人亦然。又，施捨衣、 <lb ed="N" n="0370a08"/>食、床、座、病缘药、资具于彼，为此〔能施者〕于彼无大果，无大勝利。此是彼 <lb ed="N" n="0370a09"/>之價値少。犹如彼树皮衣之價値少，此人亦然。〔又〕若中年之比丘……乃至……长 <lb ed="N" n="0370a10"/>老之比丘，以无戒而恶法，此是彼之色泽恶劣。犹如彼树皮衣之色泽恶劣，此人亦 <lb ed="N" n="0370a11"/>然。又与彼交往亲近，仿效于〔彼〕动作之人，此经长夜招来不饶益与痛苦。此是 <lb ed="N" n="0370a12"/>彼者之感触粗〔糙〕，犹如彼树皮衣之感触粗〔糙〕，此人亦然。又，施捨衣、食、 <lb ed="N" n="0370a13"/>床、座、病缘药、资具于彼，为此〔能施者〕于彼无大果，无大勝利。此是彼之價 <lb ed="N" n="0370a14"/>値少。犹如彼树皮衣之價値少，此人亦然。若如此之长老比丘，于僧伽中而语者， <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0371a" n="0371a"/> <lb ed="N" n="0371a01"/>对此而比丘等如此言：汝，是以如何愚痴暗昧者之言，汝亦为有所言耶？彼乃忿怒， <lb ed="N" n="0371a02"/>不欢而发语。僧伽即应对而语，宛如弃彼树皮衣于尘堆中，捨弃彼〔语〕。此等可喩 <lb ed="N" n="0371a03"/><ref cRef="PTS.Pp.34"/>于三〔种〕树皮衣之人存在于比丘中。</p> <lb ed="N" n="0371a04"/><p xml:id="pN50p0371a0401">一一</p><p xml:id="pN50p0371a0403" cb:place="inline">如何是三迦尸迦衣喩耶？</p> <lb ed="N" n="0371a05"/><p xml:id="pN50p0371a0501">有三种迦尸迦衣。〔一〕新迦尸迦衣是有色泽，触之细滑而價値又大。〔二〕中 <lb ed="N" n="0371a06"/>古迦尸迦衣是亦有色泽，触之细滑而價値又大。〔三〕使用陈旧之迦尸迦衣是亦有色 <lb ed="N" n="0371a07"/>泽，触之细滑而價値又大。人人虽使用陈旧之迦尸迦衣，或似裹宝，或蓄此于香箧 <lb ed="N" n="0371a08"/>之中。如此，于比丘等之中，此等可喩于三种迦尸迦衣之人存在。三者如何？</p> <lb ed="N" n="0371a09"/><p xml:id="pN50p0371a0901">若新比丘而持戒、善法，此是彼之妙色。犹如彼迦尸迦衣有色泽，此人亦然。 <lb ed="N" n="0371a10"/>又，与彼交往亲近，仿效〔彼〕行道之人，因此招来长夜之饶益、安乐。此是触彼 <lb ed="N" n="0371a11"/>而细滑。犹如触彼迦尸迦衣之细滑。此人亦然。又施捨衣、食、床、座、病缘药、 <lb ed="N" n="0371a12"/>资具于彼人，〔彼〕有大果，有大勝利。此是彼之價値大，犹如〔彼〕迦尸迦衣之價 <lb ed="N" n="0371a13"/>値大，此人亦然。〔又〕若中年之比丘……乃至……长老之比丘，而持戒、善法，此 <lb ed="N" n="0371a14"/>是彼之妙色。犹如彼迦尸迦衣是有色泽，此人亦然。又与彼交往亲近，仿效〔彼〕 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0372a" n="0372a"/> <lb ed="N" n="0372a01"/>行动之人，因此招来长夜之饶益、安乐。此是之触彼细滑。犹如触彼迦尸迦衣之细 <lb ed="N" n="0372a02"/>滑，此人亦然。又施捨衣、食、床、座、病缘药、资具于彼人，因此〔彼〕有大果， <lb ed="N" n="0372a03"/>有大勝利。此是彼之價値大，犹如〔彼〕迦尸迦衣之價値大，此人亦然。若如此之 <lb ed="N" n="0372a04"/>长老比丘，于僧伽中有所言，对此比丘等如是而言：具寿众！肃静！长老比丘将语 <lb ed="N" n="0372a05"/><ref cRef="PTS.Pp.35"/>法与律。彼之言语如香箧中之彼迦尸迦衣，蓄至于〔心中〕。此等可喩三种之迦尸迦 <lb ed="N" n="0372a06"/>衣之人，有存在于比丘中。</p> <lb ed="N" n="0372a07"/><p xml:id="pN50p0372a0701">一二</p><p xml:id="pN50p0372a0703" cb:place="inline">如何是易计量人耶？于此处有一类之人，傲慢、自满、轻躁、饶舌、谈散漫、 <lb ed="N" n="0372a08"/>失念、不正知、心不定、心散动而放纵诸根。此言为〔容〕易计量之人。</p> <lb ed="N" n="0372a09"/><p xml:id="pN50p0372a0901">如何是难计量人耶？于此处有一类之人，不傲慢、不自满、不轻躁、不饶舌、 <lb ed="N" n="0372a10"/>不谈散漫、正念、正知、心定、心之专注而拥护诸根。此言为难〔计〕量之人。</p> <lb ed="N" n="0372a11"/><p xml:id="pN50p0372a1101">如何是无计量人耶？于此处有一类之人，由诸漏灭尽而无漏之心解脱、慧解脱 <lb ed="N" n="0372a12"/>于现法自证知、作证、具足而住。此言为不可〔计〕量之人。</p> <lb ed="N" n="0372a13"/><p xml:id="pN50p0372a1301">一三</p><p xml:id="pN50p0372a1303" cb:place="inline">如何是不可亲近、不可倚亲、不可伺候之人耶？于此处有一类之人，于戒、 <lb ed="N" n="0372a14"/>定、慧、卑劣，如是之人不可亲近、不可倚亲、不可伺候。除愍与悲。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0373a" n="0373a"/> <lb ed="N" n="0373a01"/><p xml:id="pN50p0373a0101">如何是可亲近、可倚亲、可伺候之人耶？于此处有一类之人，于戒定慧等同， <lb ed="N" n="0373a02"/>如是之人可亲近、可倚亲、可侍候。何故耶？可语戒相等之善人与我等语戒。又其 <lb ed="N" n="0373a03"/>〔戒之谈话〕我等可生安乐。又其〔依戒之谈话戒〕可转我等。可语定相等之善人 <lb ed="N" n="0373a04"/>与语定。又其〔定之谈话〕于我等可生安乐。又其〔依定谈话定〕者可转我等。可 <lb ed="N" n="0373a05"/>言慧相等之善人与我等语慧。又其〔慧之谈话〕于我等可生安乐。又其〔依慧之谈 <lb ed="N" n="0373a06"/>话慧〕者可转我等。故如此之人可亲近、可倚亲、可侍候。</p> <lb ed="N" n="0373a07"/><p xml:id="pN50p0373a0701">如何是恭敬、尊重、可亲近、可倚亲、可侍候之人耶？于此处有一类之人，于 <lb ed="N" n="0373a08"/>戒定慧殊勝。如此之人是可恭敬、尊重、可亲近、可倚亲、可侍候。何故耶？如是 <lb ed="N" n="0373a09"/><ref cRef="PTS.Pp.36"/>我可令未圆满之戒蕴圆满，已圆满之戒蕴，以慧顺益彼彼。或令未圆满之定蕴圆满。 <lb ed="N" n="0373a10"/>或令已圆满之定蕴，以慧顺益彼彼。或令未圆满之慧蕴圆满。或令已圆满之慧蕴， <lb ed="N" n="0373a11"/>以慧顺益彼彼。故如是之人是可恭敬、尊重、可亲近、可倚亲、可侍候。</p> <lb ed="N" n="0373a12"/><p xml:id="pN50p0373a1201">一四</p><p xml:id="pN50p0373a1203" cb:place="inline">如何是可厌弃之人，不可亲近、不可倚亲、不可侍候耶？于此处有一类之人， <lb ed="N" n="0373a13"/>以破戒而为恶法、不净，惹起疑惑之行状，作阴蔽之业，非沙门而称为沙门，非净 <lb ed="N" n="0373a14"/>行者而称为净行者，于内生朽废、漏泄、汚秽。如是之人是可厌弃、不可亲近、不 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0374a" n="0374a"/> <lb ed="N" n="0374a01"/>可倚亲、不可侍候。何故耶？譬如虽不堕于如此人之见解，尙且彼恶名声扬。以彼 <lb ed="N" n="0374a02"/>恶人为友，以恶人为朋，尊敬恶人。犹如进入粪中之蛇，虽不咬人尙汚秽人，正是 <lb ed="N" n="0374a03"/>如此，譬如虽不堕于此人之见解，尙且彼恶名声扬。即以彼恶人为友，以恶人为朋， <lb ed="N" n="0374a04"/>尊敬恶人。是故，如此之人可厌弃、不可亲近、不可倚亲，不可侍候。</p> <lb ed="N" n="0374a05"/><p xml:id="pN50p0374a0501">如何是可捨弃、不可亲近、不可侍亲、不可侍候之人耶？于此处有一类之人， <lb ed="N" n="0374a06"/>易忿怒而多扰恼，虽少言而结怨、愤怒，于凶丈敖、现很戾、愤发、憎恶与扰恼。 <lb ed="N" n="0374a07"/>犹如恶漏疮，以棒尖或瓦砾敲打，多量脓血漏泄，如是此处有一类人，易忿怒多扰 <lb ed="N" n="0374a08"/>恼……乃至……犹如镇头迦树之燃烧作火，以棒尖或瓦砾扰乱，则越发发出咭咭哒、 <lb ed="N" n="0374a09"/>咕咭咭哒之音。正实如此，此处有一类之人，易忿怒而多扰恼，……乃至……犹如 <lb ed="N" n="0374a10"/><ref cRef="PTS.Pp.37"/>粪坑以棒尖或互砾搅乱，则越发出恶臭。正实如是，于此有一类人，易怒多扰恼， <lb ed="N" n="0374a11"/>虽少言而结怨、愤怒，凶敖、现很戾、愤发、憎恶与扰恼，如此之人是可捨弃、不 <lb ed="N" n="0374a12"/>可亲近、不可倚亲、不可侍候。何故耶？〔彼谓〕彼是毁辱我、彼是诃骂我，彼是 <lb ed="N" n="0374a13"/>损害于我。故如此之人可捨弃、不可亲近、不可倚亲、不可侍候。</p> <lb ed="N" n="0374a14"/><p xml:id="pN50p0374a1401">如何是可亲近、可倚亲、可侍候之人耶？于此处有一类人，以持戒作为善法。 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0375a" n="0375a"/> <lb ed="N" n="0375a01"/>如此之人是可亲近、可倚亲、可侍候。何故耶？譬如虽随从如此人之见解，尙且彼 <lb ed="N" n="0375a02"/>善〔良之〕名声扬。即以彼善人为友，以善人为朋，尊敬善人。故如此之人是可亲 <lb ed="N" n="0375a03"/>近、可倚亲、可侍候。</p> <lb ed="N" n="0375a04"/><p xml:id="pN50p0375a0401">一五</p><p xml:id="pN50p0375a0403" cb:place="inline">如何是完全于行戒而于行一分定与慧之人耶？是预流、一来。此等言完全行 <lb ed="N" n="0375a05"/>于戒而于行一分定与慧之人。</p> <lb ed="N" n="0375a06"/><p xml:id="pN50p0375a0601">如何是完全于行戒与定而于行一分慧之人耶？是不还者。此言为完全于行戒与 <lb ed="N" n="0375a07"/>定而于行一分慧之人。</p> <lb ed="N" n="0375a08"/><p xml:id="pN50p0375a0801">如何是完全于行戒、定、慧之人耶？是阿罗汉。此言为完全于行戒、定、慧之 <lb ed="N" n="0375a09"/>人。</p> <lb ed="N" n="0375a10"/><p xml:id="pN50p0375a1001">一六</p><p xml:id="pN50p0375a1003" cb:place="inline">此处如何是三师耶？于此处有一类之师是施设欲之遍智，不施设色之遍智， <lb ed="N" n="0375a11"/>不施设受之遍智。于此处有一类之师是施设欲之遍智，施设色之遍智，不施设受之 <lb ed="N" n="0375a12"/>遍智。于此处有一类之师是施设欲之遍智，施设色之遍智，施设受之遍智。</p> <lb ed="N" n="0375a13"/><p xml:id="pN50p0375a1301">此中，施设欲之遍智，不施设色之遍智，不施设受之遍智之师是依彼无不见得 <lb ed="N" n="0375a14"/><ref cRef="PTS.Pp.38"/>色界等至之师。此中，施设欲之遍智，施设色之遍智，不施设受之遍智之师是依彼 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0376a" n="0376a"/> <lb ed="N" n="0376a01"/>无不见得无色界等至之师。此中，施设欲之遍智，施设色之遍智，施设受之遍智之 <lb ed="N" n="0376a02"/>师是依彼无不见正自觉者之师。此等是三师。</p> <lb ed="N" n="0376a03"/><p xml:id="pN50p0376a0301">一七</p><p xml:id="pN50p0376a0303" cb:place="inline">如何亦为他之三师耶？于此处有一类之师，于现法我是施设实、真，又于当 <lb ed="N" n="0376a04"/>来我施设实、真。此处有一类之师，于现法我是施设实、真，于当来我不施设实、 <lb ed="N" n="0376a05"/>真。此处有一类之师，于现法我是不施设实、真，于当来我亦不施设实、真。此中， <lb ed="N" n="0376a06"/>于现法我施设实、真，于当来我亦施设实、真之师，依彼无不见常住论之师。此中， <lb ed="N" n="0376a07"/>于现法我虽施设实、真，于当来我不施设实、真之师，依彼无不见断论之师。此中， <lb ed="N" n="0376a08"/>于现法我不施设实、真，于当来我亦不施设实、真之师，依彼无不见为正自觉者之 <lb ed="N" n="0376a09"/>师。此等是其他之三师。</p> <lb ed="N" n="0376a10"/><p xml:id="pN50p0376a1001">第三章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0376a11"/> <lb ed="N" n="0376a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第四章 四人</cb:mulu><head>第四章 四人</head> <lb ed="N" n="0376a13"/><p xml:id="pN50p0376a1301">一</p><p xml:id="pN50p0376a1302" cb:place="inline">如何是不善士人耶？于此处有一类之人，是杀生者、不与取者、欲邪行者、虚 <lb ed="N" n="0376a14"/>诳语者、有穀酒、木酒之酒精分放逸处者，此言为不善士人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0377a" n="0377a"/> <lb ed="N" n="0377a01"/><p xml:id="pN50p0377a0101"><ref cRef="PTS.Pp.39"/>如何是由不善士更为不善士之人耶？于此处有一类之人，自身是杀生者而又劝 <lb ed="N" n="0377a02"/>他人亦杀生、自身是不与取者而又劝他人亦不与取，自身是欲邪行者而又劝他人亦 <lb ed="N" n="0377a03"/>欲邪行、自身是虚诳语者而又劝他人亦虚诳语、自身是有穀酒、木酒之酒精分放逸 <lb ed="N" n="0377a04"/>处者而又劝他人为有穀酒、木酒之酒精分放逸处，此言自不善士更为不善士之人。</p> <lb ed="N" n="0377a05"/><p xml:id="pN50p0377a0501">如何是善士之人耶？于此处有一类之人，远離杀生、不与取、欲邪行、〔離虚诳 <lb ed="N" n="0377a06"/>语〕、離穀酒、木酒之酒精分放逸处，此言为善士之人。</p> <lb ed="N" n="0377a07"/><p xml:id="pN50p0377a0701">如何是自善士更为善士之人耶？于此处有一类之人，自身远離杀生而又劝他人 <lb ed="N" n="0377a08"/>远離杀生、自身远離不与取而又劝他人远離不与取、自身远離欲邪行而又劝他人远 <lb ed="N" n="0377a09"/>離欲邪行、〔自身远離虚诳语而又劝他人远離虚诳语〕、自身远離有穀酒、木酒之酒 <lb ed="N" n="0377a10"/>精分放逸处而又劝他人远離有穀酒、木酒之酒精分放逸处，此言为自善士更为善士 <lb ed="N" n="0377a11"/>之人。</p> <lb ed="N" n="0377a12"/><p xml:id="pN50p0377a1201">二</p><p xml:id="pN50p0377a1202" cb:place="inline">如何是恶人耶？于此处有一类之人，杀生者、不与取者、欲邪行者、虚诳语者、 <lb ed="N" n="0377a13"/>離间语者、粗恶语者、杂秽语者、有贪欲、有嗔恚心、邪见者，此言为恶人。</p> <lb ed="N" n="0377a14"/><p xml:id="pN50p0377a1401">如何是自恶人更为恶人之人耶？于此处有一类之人，自身为杀生者而又劝他人 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0378a" n="0378a"/> <lb ed="N" n="0378a01"/>杀生、自身为不与取者而又劝他人不与取、自身为欲邪行者而又劝他人欲邪行、自 <lb ed="N" n="0378a02"/><ref cRef="PTS.Pp.40"/>身为虚诳语者而又劝他人虚诳语、自身为離间语者而又劝他人離间语、自身为粗恶 <lb ed="N" n="0378a03"/>语者而又劝他人粗恶语、自身为杂秽语者而又劝他人杂秽语、自身有贪欲而又劝他 <lb ed="N" n="0378a04"/>人贪欲、自身有嗔恚心而又劝他人嗔恚心、自身为邪见者而又劝他人邪见，此言为 <lb ed="N" n="0378a05"/>自恶人更为恶人之人。</p> <lb ed="N" n="0378a06"/><p xml:id="pN50p0378a0601">如何是善士耶？于此处有一类之人，远離杀生、远離不与取、远離欲邪行、远 <lb ed="N" n="0378a07"/>離虚诳语、远離離间语、远離粗恶语、远離杂秽语、无贪欲者、无嗔恚心〔者〕、正 <lb ed="N" n="0378a08"/>见者，此言为善人。</p> <lb ed="N" n="0378a09"/><p xml:id="pN50p0378a0901">如何是自善人更为善人之人耶？于此处有一类之人，自身远離杀生而又劝他人 <lb ed="N" n="0378a10"/>远離杀生、自身远離不与取而又劝他人远離不与取、自身远離欲邪行而又劝他人远 <lb ed="N" n="0378a11"/>離欲邪行……乃至……劝告〔他人〕正见，此言为自善人更为善人之人。</p> <lb ed="N" n="0378a12"/><p xml:id="pN50p0378a1201">三</p><p xml:id="pN50p0378a1202" cb:place="inline">如何是恶法人耶？于此处有一类之人，杀生者……乃至……〔前节参照〕…… <lb ed="N" n="0378a13"/>邪见，此言为恶法人。</p> <lb ed="N" n="0378a14"/><p xml:id="pN50p0378a1401">如何是自恶法更为恶法之人耶？于此处有一类之人，自身为杀生者而又劝他人 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0379a" n="0379a"/> <lb ed="N" n="0379a01"/>杀生……乃至〔前节参照〕……劝邪见，此言为自恶法更为恶法之人。</p> <lb ed="N" n="0379a02"/><p xml:id="pN50p0379a0201">如何是善法人耶？于此处有一类之人，远離杀生……乃至〔前节参照〕……正 <lb ed="N" n="0379a03"/>见者，此言为善法人。</p> <lb ed="N" n="0379a04"/><p xml:id="pN50p0379a0401">如何是自善法更为善法之人耶？于此处有一类之人，自身远離杀生而又劝他人 <lb ed="N" n="0379a05"/>远杂杀生……乃至〔前节参照〕……劝告正见，此言为自善法更为善法之人。</p> <lb ed="N" n="0379a06"/><p xml:id="pN50p0379a0601"><ref cRef="PTS.Pp.41"/>四</p><p xml:id="pN50p0379a0602" cb:place="inline">如何是有罪人耶？于此处有一类之人，具足有罪之身业、具足有罪之语业、具 <lb ed="N" n="0379a07"/>足有罪之意业，此言为有罪人。</p> <lb ed="N" n="0379a08"/><p xml:id="pN50p0379a0801">如何是多罪人耶？于此处有一类之人，具足多分有罪之身业而无罪之〔身业〕 <lb ed="N" n="0379a09"/>少、具足多分有罪之语业而无罪之〔语业〕少、具足多分有罪之意业而无罪之〔意 <lb ed="N" n="0379a10"/>业〕少，此言为多罪人。</p> <lb ed="N" n="0379a11"/><p xml:id="pN50p0379a1101">如何是少罪人耶？于此处有一类之人，具足多分无罪之身业而有罪之〔身业〕 <lb ed="N" n="0379a12"/>少、具足多分无罪之语业而有罪之〔语业〕少、具足多分无罪之意业而有罪之〔意 <lb ed="N" n="0379a13"/>业〕少，此言为少罪人。</p> <lb ed="N" n="0379a14"/><p xml:id="pN50p0379a1401">如何是无罪人耶？于此处有一类之人，具足无罪之身业、具足无罪之语业、具 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0380a" n="0380a"/> <lb ed="N" n="0380a01"/>足无罪之意业，此言为无罪人。</p> <lb ed="N" n="0380a02"/><p xml:id="pN50p0380a0201">五</p><p xml:id="pN50p0380a0202" cb:place="inline">如何是略开知人耶？于于其人所说之同时有法现观，此言为略开知人。</p> <lb ed="N" n="0380a03"/><p xml:id="pN50p0380a0301">如何是廣演知人耶？于廣说于其人所略说之義而有法现观，此言为廣演知人。</p> <lb ed="N" n="0380a04"/><p xml:id="pN50p0380a0401">如何是引导人耶？于其人所说与所问且有如理作意，亲近、倚亲、侍候于善友， <lb ed="N" n="0380a05"/>如此依次而有法现观，此言为所引导人。</p> <lb ed="N" n="0380a06"/><p xml:id="pN50p0380a0601">如何是文句为最人耶？其人是多闻、多话、多受持、多语，而且生存中无法现 <lb ed="N" n="0380a07"/>观，此言为文句为最人。</p> <lb ed="N" n="0380a08"/><p xml:id="pN50p0380a0801"><ref cRef="PTS.Pp.42"/>六</p><p xml:id="pN50p0380a0802" cb:place="inline">如何是以相应辩而非自在辩之人耶？于此处有一类之人。受质问而适切回答， <lb ed="N" n="0380a09"/>但不迅速，此言为相应辩而非自在辩之人。</p> <lb ed="N" n="0380a10"/><p xml:id="pN50p0380a1001">如何是自在辩而非相应辩之人耶？于此处有一类之人。受质问而迅速回答，但 <lb ed="N" n="0380a11"/>不适切，此言为自在辩而非相应辩之人。</p> <lb ed="N" n="0380a12"/><p xml:id="pN50p0380a1201">如何是相应辩而自在辩之人耶？于此处有一类之人。受质问而适切迅速回答， <lb ed="N" n="0380a13"/>此言为相应辩而自在辩之人。</p> <lb ed="N" n="0380a14"/><p xml:id="pN50p0380a1401">如何是非相应辩非自在辩之人耶？于此处有一类之人。受质问时亦不适切亦不 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0381a" n="0381a"/> <lb ed="N" n="0381a01"/>迅速作答，此言为非相应辩非自在辩之人。</p> <lb ed="N" n="0381a02"/><p xml:id="pN50p0381a0201">七</p><p xml:id="pN50p0381a0202" cb:place="inline">此中，如何是四说法人耶？于此处有一类之说法者。仅有少说又不得要领。如 <lb ed="N" n="0381a03"/>此彼听众即不能善巧〔判断〕〔其所说法〕得要领或不得要领。如此之说法者对如此 <lb ed="N" n="0381a04"/>听众说法当被见弃。此处有一类之说法者，仅有少说〔法〕得其要领。如此彼之听 <lb ed="N" n="0381a05"/>众能善巧〔判断〕〔其所说法〕有得其要领或不得要领者！如此之说法者，对如此听 <lb ed="N" n="0381a06"/>众之说法当被见弃。此处亦有一类之说法者。〔人数〕众多言不得要领。如此彼听众 <lb ed="N" n="0381a07"/>不能善巧〔判断〕〔其所说法〕得其要领或不得要领者！如此之说法者，对于如此听 <lb ed="N" n="0381a08"/>众之说法当被见弃。此处亦有一类之说法者。〔人数〕众多又说得其要领。如此彼听 <lb ed="N" n="0381a09"/>众不能善巧〔判断〕〔其所说法〕得其要领或不得要领者！如此之说法者，对于如此 <lb ed="N" n="0381a10"/>听众之说法当被见弃。</p> <lb ed="N" n="0381a11"/><p xml:id="pN50p0381a1101">八</p><p xml:id="pN50p0381a1102" cb:place="inline">此中，如何是四雲喩人耶？是有四雲，鸣而不雨、雨而不鸣、鸣而又雨、不鸣 <lb ed="N" n="0381a12"/><ref cRef="PTS.Pp.43"/>又不雨。正是如此，可比喩此等四雲之人于世有存在。四者如何？是鸣而不雨、雨 <lb ed="N" n="0381a13"/>而不鸣、鸣而又雨、不鸣又不雨。</p> <lb ed="N" n="0381a14"/><p xml:id="pN50p0381a1401">如何是鸣而不雨之人耶？于此处有一类之人。说而不作，如此之人是鸣而不雨。 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0382a" n="0382a"/> <lb ed="N" n="0382a01"/>犹如彼雲鸣而不雨，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0382a02"/><p xml:id="pN50p0382a0201">如何是雨而不鸣之人耶？于此处有一类之人。作而不说，如是之人是雨而不鸣。 <lb ed="N" n="0382a03"/>犹如彼雲雨而不鸣，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0382a04"/><p xml:id="pN50p0382a0401">如何是鸣而又雨之人耶？于此处有一类之人。说而又作，如此之人是鸣而又雨。 <lb ed="N" n="0382a05"/>犹如彼雲鸣而又雨，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0382a06"/><p xml:id="pN50p0382a0601">如何是不鸣又不雨之人耶？于此处有一类之人。不说又不作，如此之人是不鸣 <lb ed="N" n="0382a07"/>又不雨。犹如彼雲不鸣又不雨，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0382a08"/><p xml:id="pN50p0382a0801">九</p><p xml:id="pN50p0382a0802" cb:place="inline">此中，如何是四鼠喩人耶？有四〔种〕鼠：掘穴而不住、住而不掘穴、掘穴而 <lb ed="N" n="0382a09"/>又住、不掘穴又不住。如此，于世间有比喩于此等四鼠之人存在。四者如何？掘穴 <lb ed="N" n="0382a10"/>而不住、住而不掘穴、掘穴而又住、不掘穴又不住。</p> <lb ed="N" n="0382a11"/><p xml:id="pN50p0382a1101">如何是掘穴而不住之人耶？于此处有一类之人。通达契经、应颂、记说、讽颂、 <lb ed="N" n="0382a12"/>无问自说、如是说、本生、未曾有法、吠陀罗法。彼如实不知此是苦、不如实知此 <lb ed="N" n="0382a13"/>是苦之集、不如实知此是苦之灭、如实不知此是导至苦灭之道，如此之人是掘穴而 <lb ed="N" n="0382a14"/>不住。犹如彼鼠掘穴而不住，此人亦然。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0383a" n="0383a"/> <lb ed="N" n="0383a01"/><p xml:id="pN50p0383a0101"><ref cRef="PTS.Pp.44"/>如何是住而不掘穴之人耶？于此处有一类之人。不通达于契经……乃至……吠陀 <lb ed="N" n="0383a02"/>罗法。彼如实知此是苦……乃至……如实知此是导至苦灭之道，如此之人是住而不 <lb ed="N" n="0383a03"/>掘穴。犹如彼鼠住而不掘穴，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0383a04"/><p xml:id="pN50p0383a0401">如何是掘穴而又住之人耶？于此处有一类之人。通达于契经……乃至……吠陀 <lb ed="N" n="0383a05"/>罗法。彼如实知此是苦……乃至……如实知此是导至苦灭之道，如此之人则是掘穴 <lb ed="N" n="0383a06"/>而又住之人。犹如彼鼠掘穴而又住，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0383a07"/><p xml:id="pN50p0383a0701">如何是不掘穴又不住之人耶？于此处有一类之人。不通达契经……乃至……吠 <lb ed="N" n="0383a08"/>陀罗法。彼不如实知此是苦……乃至……不如实知此是导至苦灭之道，如此之人是 <lb ed="N" n="0383a09"/>不掘穴不住之人。犹如彼鼠不掘穴又不住，此人亦然，于世间有比喩此等鼠之四〔种〕 <lb ed="N" n="0383a10"/>人之存在。</p> <lb ed="N" n="0383a11"/><p xml:id="pN50p0383a1101">一〇</p><p xml:id="pN50p0383a1103" cb:place="inline">此中，如何是四庵摩罗果喩人耶？有四种庵摩罗果：有生而色熟、熟而色生、 <lb ed="N" n="0383a12"/>生而色生、熟而色熟。如是，于世间有比喩此等四种庵摩罗果之人存在。四者如何？ <lb ed="N" n="0383a13"/>有生而色熟、熟而色生、生而色生、熟而色熟。</p> <lb ed="N" n="0383a14"/><p xml:id="pN50p0383a1401">如何是有生而色熟之人耶？于此处有一类之人。持往、来、前观、左右视、屈、 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0384a" n="0384a"/> <lb ed="N" n="0384a01"/>伸、僧伽梨衣、钵端正，彼不如实知此是苦……乃至……不如实知此是导至苦灭之 <lb ed="N" n="0384a02"/>道，如此之人是生而色熟之人。犹如彼庵摩罗果生而熟色，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0384a03"/><p xml:id="pN50p0384a0301"><ref cRef="PTS.Pp.45"/>如何是有熟而色生之人耶？于此处有一类之人。持往、来、前观、左右视、屈、 <lb ed="N" n="0384a04"/>伸、僧伽梨衣、钵不端正，彼如实知此是苦……乃至……如实知此是导至苦灭之道， <lb ed="N" n="0384a05"/>如此之人乃是熟而色生之人。犹如彼庵摩罗果熟而色生，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0384a06"/><p xml:id="pN50p0384a0601">如何是生而色生之人耶？于此处有一类之人。持往、来……乃至……僧伽梨衣、 <lb ed="N" n="0384a07"/>钵不端正，彼不如实知此是苦……乃至……不如实知此是导至苦灭之道，如此之人 <lb ed="N" n="0384a08"/>是生而色生之人。犹如彼庵摩罗果生而色生，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0384a09"/><p xml:id="pN50p0384a0901">如何是熟而色熟之人耶？于此处有一类之人。持往、来……乃至……僧伽梨衣、 <lb ed="N" n="0384a10"/>钵端正，彼如实知此是苦……乃至……如实知此是导至苦灭之道，如此之人是熟而 <lb ed="N" n="0384a11"/>色熟之人。犹如彼庵摩罗果熟而色熟，此人亦然。于世间有可比喩此等四种庵摩罗 <lb ed="N" n="0384a12"/>果之人存在。</p> <lb ed="N" n="0384a13"/><p xml:id="pN50p0384a1301">一一</p><p xml:id="pN50p0384a1303" cb:place="inline">此中，如何是四甁喩人耶？有四种甁：空而闭、满而开、空而开、满而闭。 <lb ed="N" n="0384a14"/>如此，于世间有可比喩此等四种甁之人存在。四者如何？是空而闭、满而开、空而 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0385a" n="0385a"/> <lb ed="N" n="0385a01"/>开、满而闭。</p> <lb ed="N" n="0385a02"/><p xml:id="pN50p0385a0201">如何是空而闭之人耶？于此处有一类之人。持往、来……乃至……衣、钵端正， <lb ed="N" n="0385a03"/>彼不如实知此是苦……乃至……不如实知至此是导苦灭之道，如此之人是空而闭之 <lb ed="N" n="0385a04"/>人，犹如彼甁空而闭，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0385a05"/><p xml:id="pN50p0385a0501">如何是满而开之人耶？于此处有一类之人。持往、来……乃至……衣、钵不端 <lb ed="N" n="0385a06"/>正，彼如实知此是苦……乃至……如此之人是满而开之人，犹如彼甁满而开，此人 <lb ed="N" n="0385a07"/>亦然。</p> <lb ed="N" n="0385a08"/><p xml:id="pN50p0385a0801"><ref cRef="PTS.Pp.46"/>如何是空而开之人耶？于此处有一类之人。〔持〕往、来……乃至……〔不端 <lb ed="N" n="0385a09"/>正〕，彼不如实不知此是苦……乃至……。如此之人是空而开〔之人〕。犹如彼甁空 <lb ed="N" n="0385a10"/>而开，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0385a11"/><p xml:id="pN50p0385a1101">如何是满而<anchor xml:id="nkr_note_add_0385a1101" n="0385a1101"/><anchor xml:id="beg0385a1101" n="0385a1101"/>闭<anchor xml:id="end0385a1101"/>之人耶？于此处有一类之人。〔持〕往、来……乃至……〔端正〕， <lb ed="N" n="0385a12"/>彼如实知此是苦……乃至……。如此之人是满而闭〔之人〕，犹如彼甁满而闭，此人 <lb ed="N" n="0385a13"/>亦然。〔如此〕，于世间有可比喩此等四〔种〕甁之人存在。</p> <lb ed="N" n="0385a14"/><p xml:id="pN50p0385a1401">一二</p><p xml:id="pN50p0385a1403" cb:place="inline">此中，如何是四池喩人耶？有四种池：浅而见深<anchor xml:id="nkr_note_add_0385a1401" n="0385a1401"/><anchor xml:id="beg0385a1401" n="0385a1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0385a1401"/>、深而见浅、浅而见浅、 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0386a" n="0386a"/> <lb ed="N" n="0386a01"/>深而见深，如此，于世间有可比喩此等四种池之人存在。四者如何？浅而见深、深 <lb ed="N" n="0386a02"/>而见浅、浅而见浅、深而见深者。</p> <lb ed="N" n="0386a03"/><p xml:id="pN50p0386a0301">如何是浅而见深之人耶？于此处有一类之人。〔持〕往、来……乃至〔四･一〇 <lb ed="N" n="0386a04"/>参照〕……〔端正〕，彼不如实知此是苦……乃是……如此之人是浅而见深之人。犹 <lb ed="N" n="0386a05"/>如池浅而见深，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0386a06"/><p xml:id="pN50p0386a0601">如何是深而见浅之人耶？于此处有一类之人。〔持〕往、来……乃至……〔不端 <lb ed="N" n="0386a07"/>正〕，彼如实知此是苦……乃至……。如此之人是深而见浅之人。犹如彼池深而见浅， <lb ed="N" n="0386a08"/>此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0386a09"/><p xml:id="pN50p0386a0901">如何是浅而见浅之人耶？于此处有一类之人。〔持〕往……来……乃至……〔不 <lb ed="N" n="0386a10"/>端正〕，彼不如实知此是苦……乃至……。如此之人是浅而见浅之人。犹如彼池浅而 <lb ed="N" n="0386a11"/>见浅，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0386a12"/><p xml:id="pN50p0386a1201"><ref cRef="PTS.Pp.47"/>如何是深而见深之人耶？于此处有一类之人。〔持〕往、来……乃至……〔端 <lb ed="N" n="0386a13"/>正〕，彼如实知此是苦……乃至……。如此之人是深而见深之人。犹如彼池深而见深， <lb ed="N" n="0386a14"/>此人亦然。于世间有可比喩此等四〔种〕池之人存在。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0387a" n="0387a"/> <lb ed="N" n="0387a01"/><p xml:id="pN50p0387a0101">一三</p><p xml:id="pN50p0387a0103" cb:place="inline">此中，如何是四轭牛喩人耶？有四种轭牛：我之牛群兇恶，他者之牛群不凶 <lb ed="N" n="0387a02"/>恶。他者之牛群兇恶，我之牛群不兇恶。我之牛群兇恶而他者之牛群亦兇恶。我之 <lb ed="N" n="0387a03"/>牛群不兇恶而他者之牛群亦不兇恶。如此，于世间有可比喩四〔种〕轭牛之人存在。 <lb ed="N" n="0387a04"/>四者如何？即我之牛群兇恶，他者之牛群不兇恶。他者之牛群兇群，我之牛群不凶 <lb ed="N" n="0387a05"/>恶。我之牛群兇恶，而他者之牛群亦兇恶。我之牛群不兇恶，而他者之牛群亦不凶 <lb ed="N" n="0387a06"/>恶。</p> <lb ed="N" n="0387a07"/><p xml:id="pN50p0387a0701">如何是我之牛群兇恶，他者之牛群不兇恶之人耶？于此处有一类之人，令自己 <lb ed="N" n="0387a08"/>之徒众战慄而非他之徒众。如此之人是我之牛群兇恶，他者之牛群不兇恶。犹如彼 <lb ed="N" n="0387a09"/>牛，我之牛群兇恶，他者之牛群不兇恶，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0387a10"/><p xml:id="pN50p0387a1001">如何是他者之牛群兇恶，我之牛群不兇恶之人耶？于此处有一类之人，令他者 <lb ed="N" n="0387a11"/>之徒众战慄而非自己之徒众。如此之人是他者之牛群兇恶，我之牛群不兇恶。犹如 <lb ed="N" n="0387a12"/>彼之牛，他者之牛群兇恶，我之牛群不兇恶，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0387a13"/><p xml:id="pN50p0387a1301">如何是我之牛群兇恶而他者之牛群亦兇恶之人耶？于此处有一类之人，令自己 <lb ed="N" n="0387a14"/>之徒众战慄而又令他者之徒众战慄。如此之人是我之牛群兇恶而他者之牛群亦凶 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0388a" n="0388a"/> <lb ed="N" n="0388a01"/>恶。犹如彼之牛，我之牛群兇恶而他者之牛群亦兇恶，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0388a02"/><p xml:id="pN50p0388a0201">如何是我之牛群不兇恶而他者之牛群亦不兇恶之人耶？于此处有一类之人，不 <lb ed="N" n="0388a03"/>令自己之徒众战慄，又不令他者之徒众战慄。如此之人是我之牛群不兇恶而他者之 <lb ed="N" n="0388a04"/>牛群亦不兇恶。犹如彼之牛，我之牛群不兇恶，而他者之牛群亦不兇恶此人亦然。 <lb ed="N" n="0388a05"/>于世间有可比喩此等四〔种〕轭牛之人存在。</p> <lb ed="N" n="0388a06"/><p xml:id="pN50p0388a0601"><ref cRef="PTS.Pp.48"/>一四</p><p xml:id="pN50p0388a0603" cb:place="inline">此中，如何是四蛇喩人耶？有四种之蛇：毒出而毒不激。毒虽激而毒不出。 <lb ed="N" n="0388a07"/>毒出而毒又激。毒不出，毒亦不激。如此，于世间有可比喩此等四种蛇之人存在。 <lb ed="N" n="0388a08"/>四者如何？毒出而毒不激〕。毒虽激而毒不出。毒出而毒又激。毒不出，毒亦不激。</p> <lb ed="N" n="0388a09"/><p xml:id="pN50p0388a0901">如何是毒出而毒不激之人耶？于此处有一类之人。虽数数忿怒，但彼忿怒长夜 <lb ed="N" n="0388a10"/>不长久持续。如此之人是毒出而毒不激。犹如彼蛇之毒出而毒不激，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0388a11"/><p xml:id="pN50p0388a1101">如何是毒虽激而毒不出之人耶？于此处有一类之人。虽不数数忿怒，但彼之忿 <lb ed="N" n="0388a12"/>怒长夜长久持续。如此之人是毒虽激，但毒不出。犹如彼蛇之毒〔虽〕激，但毒不 <lb ed="N" n="0388a13"/>出，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0388a14"/><p xml:id="pN50p0388a1401">如何是毒出而毒又激之人耶？于此处有一类之人。数数忿怒，而彼之忿怒又长 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0389a" n="0389a"/> <lb ed="N" n="0389a01"/>夜长久持续。如此之人是毒出而毒又激。犹如彼蛇之毒出而毒又激，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0389a02"/><p xml:id="pN50p0389a0201">如何是毒不出而毒又不激之人耶？于此处有一类之人。勿数数忿怒，而彼之忿 <lb ed="N" n="0389a03"/>怒又不长夜长久持续。如此之人是毒不出而毒又不激之人。犹如彼蛇之毒不出而毒 <lb ed="N" n="0389a04"/>又不激，此人亦然。于世间有可喩此等四种蛇之人存在。</p> <lb ed="N" n="0389a05"/><p xml:id="pN50p0389a0501">一五</p><p xml:id="pN50p0389a0503" cb:place="inline">如何是不查不究而称赞不应称赞之人耶？于此处有一类之人。称赞说恶向 <lb ed="N" n="0389a06"/>行、邪向行之外道、外道之声闻。亦〔言为〕善向行、正向行。如此之人是不查、 <lb ed="N" n="0389a07"/>不究而称赞不应称赞者。</p> <lb ed="N" n="0389a08"/><p xml:id="pN50p0389a0801"><ref cRef="PTS.Pp.49"/>如何是不查、不究而不称赞应称赞者之人耶？于此处有一类之人。不称赞说善 <lb ed="N" n="0389a09"/>向行、正行向行之<persName>佛陀</persName>、<persName>佛陀</persName>之声闻。亦〔言为〕恶向行、邪向行。如此之人是不 <lb ed="N" n="0389a10"/>查、不究而不称赞应称赞者。</p> <lb ed="N" n="0389a11"/><p xml:id="pN50p0389a1101">如何是不查、不究而不应信处生信之人耶？于此处有一类之人。于恶向道、邪 <lb ed="N" n="0389a12"/>向道之处生信。亦于善向道或正向道者。如此之人是不查、不究而于不应信之处生 <lb ed="N" n="0389a13"/>信者。</p> <lb ed="N" n="0389a14"/><p xml:id="pN50p0389a1401">如何是不查、不究而于应信之处生不信之人耶？于此处有一类之人。于善向道、 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0390a" n="0390a"/> <lb ed="N" n="0390a01"/>正向道之处生不信。亦于恶向道或邪向道者。如此之人是不查、不究而于应信之处 <lb ed="N" n="0390a02"/>生不信者。</p> <lb ed="N" n="0390a03"/><p xml:id="pN50p0390a0301">一六</p><p xml:id="pN50p0390a0303" cb:place="inline">如何是查究不称赞不应称赞之人耶？于此处有一类之人。不称赞语恶向行、 <lb ed="N" n="0390a04"/>邪向行之外道、外道之声闻。亦言恶向行、邪向行者。如此之人是查究而不称赞不 <lb ed="N" n="0390a05"/>应称赞者。</p> <lb ed="N" n="0390a06"/><p xml:id="pN50p0390a0601">如何是查究称赞应称赞者之人耶？于此处有一类之人。称赞语善向行、正向行 <lb ed="N" n="0390a07"/>之<persName>佛陀</persName>、<persName>佛陀</persName>之声闻。亦〔言为〕善向行、正向行。如此之人是查究而称赞应称赞 <lb ed="N" n="0390a08"/>者。</p> <lb ed="N" n="0390a09"/><p xml:id="pN50p0390a0901">如何是查究而于不可信之处生不信之人耶？于此处有一类之人。于恶向道、邪 <lb ed="N" n="0390a10"/>向道之处生不信。亦于恶向道或邪向道者。如此之人是查究而于不可信之处生不信。</p> <lb ed="N" n="0390a11"/><p xml:id="pN50p0390a1101"><ref cRef="PTS.Pp.50"/>如何是查究而于可信之处生信之人耶？于此处有一类之人。于善向道、正向道 <lb ed="N" n="0390a12"/>之处生信。亦于恶向道或邪向道者。如此之人是查究而于可信之处生信者。</p> <lb ed="N" n="0390a13"/><p xml:id="pN50p0390a1301">一七</p><p xml:id="pN50p0390a1303" cb:place="inline">如何是其时有不应称赞者真实、正当不称赞，其时有可称赞者真实、正当不 <lb ed="N" n="0390a14"/>称赞之人耶？于此处有一类之人。有称赞亦有不称赞者。其时有不称赞者真实、正 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0391a" n="0391a"/> <lb ed="N" n="0391a01"/>当说之，其时有其中称赞者真实、正当不说之。如此之人是其时有真实、正当称赞、 <lb ed="N" n="0391a02"/>不可称赞者，其时有真实、正当不称赞者。</p> <lb ed="N" n="0391a03"/><p xml:id="pN50p0391a0301">如何是其时有应称赞者真实、正当称赞之，其时有不应称赞者真实、正当非不 <lb ed="N" n="0391a04"/>称赞之人耶？于此处有一类之人。有称赞亦有不称赞者。其时有其中称赞者真实、 <lb ed="N" n="0391a05"/>正当说之，其时又有其中不称赞者真实、正当不说之。如此之人乃是其时有应称赞 <lb ed="N" n="0391a06"/>者真实、正当地称赞之，其时有不应称赞者真实、正当非不称赞之〔之人〕。</p> <lb ed="N" n="0391a07"/><p xml:id="pN50p0391a0701">如何是其时有不应称赞者真实、正当不称赞之，其时有应称赞者真实、正当称 <lb ed="N" n="0391a08"/>赞之人耶？于此处有一类之人。有称赞亦有不称赞者。其时有其中不称赞者真实、 <lb ed="N" n="0391a09"/>正当说之，其时有其中称赞者真实、正当说之，于彼之问答时知之。如此之人则是 <lb ed="N" n="0391a10"/>其有不可称赞者真实、正当不称赞之，其时有可称赞者真实、正当称赞之。</p> <lb ed="N" n="0391a11"/><p xml:id="pN50p0391a1101">如何是其时有不应称赞者真实、正当非不称赞之，其时有应称赞者真实、正当 <lb ed="N" n="0391a12"/>不称赞之人耶？于此处有一类之人。有称赞亦有不称赞者。其时有其中不称赞者真 <lb ed="N" n="0391a13"/>实、正当不说之，其时有其中称赞者真实、正当不语之。以捨而为正念、正知。如 <lb ed="N" n="0391a14"/><ref cRef="PTS.Pp.51"/>此之人是其时有不应称赞者真实、正当地亦非不称赞，其时有应称赞者真实、正当 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0392a" n="0392a"/> <lb ed="N" n="0392a01"/>不称赞之。</p> <lb ed="N" n="0392a02"/><p xml:id="pN50p0392a0201">一八</p><p xml:id="pN50p0392a0203" cb:place="inline">如何依起策之果而生活，依功德之果而不生活之人耶？其人之生活乃是由起 <lb ed="N" n="0392a03"/>策、勤勉、精进之结果而非依功德也。此言之为依起策之果而生活，不依功德之果 <lb ed="N" n="0392a04"/>而生活之人。</p> <lb ed="N" n="0392a05"/><p xml:id="pN50p0392a0501">如何是依功德之果而生活，不依起策之果而生活之人耶？是以<name role="" type="person">他化自在天</name>为 <lb ed="N" n="0392a06"/>起，其以上之诸天乃是依功德之果而生活，不依起策之果而生活。</p> <lb ed="N" n="0392a07"/><p xml:id="pN50p0392a0701">如何是依起策之果而生活，又依功德之果而生活之人耶？是其人之生活是由起 <lb ed="N" n="0392a08"/>策、勤勉、精进之结果。又由功德之结果。此是依起策之果而生活，又依功德之果 <lb ed="N" n="0392a09"/>而生活之人。</p> <lb ed="N" n="0392a10"/><p xml:id="pN50p0392a1001">〔如何是不依起策之果而生活，又不依功德之果而生活之人耶？〕是地狱者等 <lb ed="N" n="0392a11"/>是不依起策之果而生活，亦不依功德之果而生活。</p> <lb ed="N" n="0392a12"/><p xml:id="pN50p0392a1201">一九</p><p xml:id="pN50p0392a1203" cb:place="inline">如何是以暗而趣暗之人耶？于此处有一类之人。下贱之家，〔即〕若生于旃陀 <lb ed="N" n="0392a13"/>罗之家、兽猎人之家、竹匠之家、车匠之家、尘芥净除之家，<anchor xml:id="nkr_note_add_0392a1301" n="0392a1301"/><anchor xml:id="beg0392a1301" n="0392a1301"/>贫<anchor xml:id="end0392a1301"/>穷而饮食穷乏，生 <lb ed="N" n="0392a14"/>计困难辛苦始得衣服，又彼血色不好，容貌衰弱，身体短小多病，或隻眼，或手不 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0393a" n="0393a"/> <lb ed="N" n="0393a01"/>具，或跛或躄，不得食物、饮食、衣服、车乘、鬘、香、涂香、床、住家、灯具， <lb ed="N" n="0393a02"/>彼是以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。彼是以身行恶行而终，以语行恶行而 <lb ed="N" n="0393a03"/>终，以意行恶行而终，身壞死後而生于无幸处、恶趣、险难、地狱。如此言为以暗 <lb ed="N" n="0393a04"/>而趣暗之人。</p> <lb ed="N" n="0393a05"/><p xml:id="pN50p0393a0501">如何是以暗而趣明之人耶？于此处有一类之人。下贱之家……乃至……不得 <lb ed="N" n="0393a06"/>……床，住家、灯具，彼是以身行妙行，以语行妙行，以意行妙行。彼即是以身行 <lb ed="N" n="0393a07"/><ref cRef="PTS.Pp.52"/>妙行而终，以语行妙行而终，以意行妙行而终，于身壞死後而生于善趣、天界。如 <lb ed="N" n="0393a08"/>此是为以暗而趣明之人。</p> <lb ed="N" n="0393a09"/><p xml:id="pN50p0393a0901">如何是以明而趣暗之人耶？于此处有一类之人。尊贵之家，〔即〕若生于刹帝利 <lb ed="N" n="0393a10"/>大家、婆罗门大家、长者大家，豐富而多货，拥有大禄，有多金银、资产杂具与财 <lb ed="N" n="0393a11"/>物，有稻穀，又彼美丽而堪见，令人喜欢他而成就最上之姿色……乃至……得…… <lb ed="N" n="0393a12"/>床、住家、灯具，彼是以身行恶行……乃至……以意行恶行而终，于身壞死後而生 <lb ed="N" n="0393a13"/>于无幸处、恶趣、险难、地狱。如此是为以明而趣暗之人。</p> <lb ed="N" n="0393a14"/><p xml:id="pN50p0393a1401">如何是以明而趣明之人耶？于此处有一类之人。尊贵之家……乃至……得…… <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0394a" n="0394a"/> <lb ed="N" n="0394a01"/>床、住家、灯具，彼是以身行妙行……乃至……以意行妙行而终，于身壞死後而生 <lb ed="N" n="0394a02"/>善趣、天界。如此是为以明而趣明之人。</p> <lb ed="N" n="0394a03"/><p xml:id="pN50p0394a0301">二〇</p><p xml:id="pN50p0394a0303" cb:place="inline">如何是以〔今〕下而为〔当来〕下之人耶？……乃至〔四･一九参照〕…… <lb ed="N" n="0394a04"/>如此是为以〔今〕下而为〔当来〕下之人。</p> <lb ed="N" n="0394a05"/><p xml:id="pN50p0394a0501">如何是以〔今〕下而为〔当来〕上之人耶？……乃至〔四･一九参照〕…… <lb ed="N" n="0394a06"/>如此是为以〔今〕下而为〔当来〕上之人。</p> <lb ed="N" n="0394a07"/><p xml:id="pN50p0394a0701">如何是以〔今〕上而为〔当来〕下之人耶？……乃至〔四･一九参照〕…… <lb ed="N" n="0394a08"/>如此是为以〔今〕上而为〔当来〕下之人。</p> <lb ed="N" n="0394a09"/><p xml:id="pN50p0394a0901">如何是以〔今〕上而为〔当来〕上之人耶？……乃至〔四･一九参照〕…… <lb ed="N" n="0394a10"/>如此是为以〔今〕上而为〔当来〕上之人也。</p> <lb ed="N" n="0394a11"/><p xml:id="pN50p0394a1101">二一</p><p xml:id="pN50p0394a1103" cb:place="inline">此处，如何是四树喩人耶？有四种树：以不坚为坚而为眷属、以坚为不坚而 <lb ed="N" n="0394a12"/>为眷属、以不坚为不坚而为眷属、以坚为坚而为眷属。如此，于世间有可比喩此等 <lb ed="N" n="0394a13"/>四种树之人存在。四者如何？以不坚为坚而为眷属、以坚为不坚而为眷属、以不坚 <lb ed="N" n="0394a14"/>为不坚而为眷属、以坚为坚而为眷属。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0395a" n="0395a"/> <lb ed="N" n="0395a01"/><p xml:id="pN50p0395a0101"><ref cRef="PTS.Pp.53"/>如何是以不坚为坚而为眷属之人耶？于此处有一类之人，是无戒、恶法。然而 <lb ed="N" n="0395a02"/>彼徒众是具戒、善法。如此之人是为以不坚为坚而为眷属。犹如彼树之不坚为坚而 <lb ed="N" n="0395a03"/>为眷属，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0395a04"/><p xml:id="pN50p0395a0401">如何是以坚为不坚而为眷属之人耶？此处有一类之人，是具戒、善法。然而彼 <lb ed="N" n="0395a05"/>徒众是无戒、恶法。如此之人是为以坚为不坚而为眷属，犹如彼树之坚为不坚而为 <lb ed="N" n="0395a06"/>眷属，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0395a07"/><p xml:id="pN50p0395a0701">如何是以不坚为不坚而为眷属之人耶？于此处有一类之人，是无戒、恶法。彼 <lb ed="N" n="0395a08"/>徒众亦无戒、恶法。如此之人是为以不坚为不坚而为眷属。犹如彼树以不坚为不坚 <lb ed="N" n="0395a09"/>而为眷属，此人亦然。</p> <lb ed="N" n="0395a10"/><p xml:id="pN50p0395a1001">如何是以坚为坚而为眷属之人耶？于此处有一类之人，是具戒、善法。彼徒众 <lb ed="N" n="0395a11"/>亦具戒、善法。如此是为以坚为坚而为眷属。犹如彼树以坚为坚而为眷属之人，此 <lb ed="N" n="0395a12"/>人亦然。</p> <lb ed="N" n="0395a13"/><p xml:id="pN50p0395a1301">二二</p><p xml:id="pN50p0395a1303" cb:place="inline">如何是以色为量而信色之人耶？于此处有一类之人，若见长、见廣、见形、 <lb ed="N" n="0395a14"/>见满而终，则于其处取量而生信。此言以色为量而信色之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0396a" n="0396a"/> <lb ed="N" n="0396a01"/><p xml:id="pN50p0396a0101">如何是以声为量而信声之人耶？于此处有一类之人，若于其他之称赞、追随、 <lb ed="N" n="0396a02"/>赞歎、赞辞之处，则于其处取量而生信。此是以声为量而信声之人。</p> <lb ed="N" n="0396a03"/><p xml:id="pN50p0396a0301">如何是以粗为量而信粗之人耶？于此处有一类之人，若见衣粗、钵粗、卧具之 <lb ed="N" n="0396a04"/>粗、种种之苦行而终，则于其处取量而生信。此其为以粗为量而信粗之人。</p> <lb ed="N" n="0396a05"/><p xml:id="pN50p0396a0501"><ref cRef="PTS.Pp.54"/>如何是以法为量而信法之人耶？于此处有一类之人，若见戒、见定、见慧而终， <lb ed="N" n="0396a06"/>则于其处取量而生信。此言为以法为量而信法之人。</p> <lb ed="N" n="0396a07"/><p xml:id="pN50p0396a0701">二三</p><p xml:id="pN50p0396a0703" cb:place="inline">如何是行自利而不行利他之人耶？于此处有一类之人，自身具足戒，然而不 <lb ed="N" n="0396a08"/>劝他人具足戒。自身具足定，然而不劝他人具足定。自身具足慧，然而不劝他人具 <lb ed="N" n="0396a09"/>足慧。自身具足解脱，然而不劝他人具足解脱。自身具足解脱智见，然而不劝他人 <lb ed="N" n="0396a10"/>具足解脱智见。如此，有行自利而不行利他之人。</p> <lb ed="N" n="0396a11"/><p xml:id="pN50p0396a1101">如何是行利他而不行自利之人耶？于此处有一类之人，自身不具足戒，然而劝 <lb ed="N" n="0396a12"/>他人具足戒。自身不具足定，然而劝他人具足定。自身不具足慧，然而劝他人具足 <lb ed="N" n="0396a13"/>慧。自身不具足解脱，然而劝他人具足解脱。自身不具足解脱智见，然而劝他人具 <lb ed="N" n="0396a14"/>足解脱智见。如此，有行利他而不行自利之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0397a" n="0397a"/> <lb ed="N" n="0397a01"/><p xml:id="pN50p0397a0101">如何是亦行自利亦行利他之人耶？于此处有一类之人，自身具足戒，又劝他人 <lb ed="N" n="0397a02"/>具足戒。自身具足定，又劝他人具足定。自身具足慧，又劝他人具足慧。自身具足 <lb ed="N" n="0397a03"/>解脱，又劝他人具足解脱。自身具足解脱智见，又劝他人具足解脱智见。如此，有 <lb ed="N" n="0397a04"/>行自利亦行利他之人。</p> <lb ed="N" n="0397a05"/><p xml:id="pN50p0397a0501">如何是不行自利又不行利他之人耶？于此处有一类之人，自身不具足戒，亦不 <lb ed="N" n="0397a06"/>劝他人具足戒。自身不具足定，亦不劝他人具足定。自身不具足慧，亦不劝他人具 <lb ed="N" n="0397a07"/><ref cRef="PTS.Pp.55"/>足慧。自身不具足解脱，亦不劝他人具足解脱。自身不具足解脱智见，亦不劝他人 <lb ed="N" n="0397a08"/>具足解脱智见。如此，是不行自利又不行利他之人。</p> <lb ed="N" n="0397a09"/><p xml:id="pN50p0397a0901">二四</p><p xml:id="pN50p0397a0903" cb:place="inline">如何是勤于自苦而自苦之人耶？于此处有一类之人，以裸体而为〔人〕厌弃 <lb ed="N" n="0397a10"/>之行，舐手而呼不来，待而不止，持来而不受，故所作而不受，招待而不应，彼即 <lb ed="N" n="0397a11"/>是自瓮口〔取出〕而不受，自锅口〔取出〕而不受，隔〔離〕门阈而不受，隔手杖 <lb ed="N" n="0397a12"/>而不受，隔捣杵而不受，人食之时〔由其一人〕而不受，由孕妇而不受，由授乳之 <lb ed="N" n="0397a13"/>妇人而不受，由与男子嬉戏之妇人而不受，得〔由〕布告而不受，狗于近居之处而 <lb ed="N" n="0397a14"/>不受，于蝇群行之处而不受，鱼不受，肉不受，穀酒、木酒、穀类之酸粥不受，彼 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0398a" n="0398a"/> <lb ed="N" n="0398a01"/>即是〔由〕一家〔而受〕〔唯〕一搏〔而生活〕，或〔由〕二家〔而受〕〔唯〕二搏〔而 <lb ed="N" n="0398a02"/>生活〕……乃至……或〔由〕七家〔而受〕〔唯〕七搏〔而生活〕，于一施亦生活， <lb ed="N" n="0398a03"/>于二施亦生活……乃至……七施亦生活。一日摄一食，二日摄一食……乃至……七 <lb ed="N" n="0398a04"/>日摄一食。如此，勤循环于半月间食而住。彼亦食生菜、栗粒、野上之穀类、皮之 <lb ed="N" n="0398a05"/>削屑、藓苔树脂、米糠、丢弃之焦饭、折胡麻、牛粪、林中树根、果实以及掉落之 <lb ed="N" n="0398a06"/>果实而生活。彼亦著麻衣、屍衣、杂衣、粪扫衣、树皮衣、鹿皮衣、破裂之鹿皮衣、 <lb ed="N" n="0398a07"/>结茅草衣、连结之树皮衣、连结之木屑衣、人发褐〔衣〕、尾毛褐〔衣〕、鸺鹠翼衣， <lb ed="N" n="0398a08"/>拔鬚发，勤拔发鬚，又直立而却座，又蹲踞而修蹲踞者之精勤，又住于荆棘之上， <lb ed="N" n="0398a09"/>且卧于荆棘之床，又修于〔早上、白天〕晚〔上〕之三〔时〕水浴行而住。如以上 <lb ed="N" n="0398a10"/><ref cRef="PTS.Pp.56"/>多异种类之修身痛、遍痛之行而住。如此是为勤于自苦而自苦之人。</p> <lb ed="N" n="0398a11"/><p xml:id="pN50p0398a1101">如何是勤于他苦而令他苦之人耶？于此处有一类之人，屠羊者、屠猪者、捕鸟 <lb ed="N" n="0398a12"/>者、猎兽者、残酷之捕鱼者、盗贱、魁脍、司狱，或又有其馀所有残忍之行为者。 <lb ed="N" n="0398a13"/>如此是为勤于他苦而令他苦之人。</p> <lb ed="N" n="0398a14"/><p xml:id="pN50p0398a1401">如何是勤于自苦而自苦，又勤于他苦而令他苦之人耶？于此处有一类之人，或 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0399a" n="0399a"/> <lb ed="N" n="0399a01"/>为刹帝利灌顶王，或为婆罗门大家。彼于城东方令造新之祠壇，剃除鬚发，披著鹿 <lb ed="N" n="0399a02"/>皮之衣，以酥油涂抹肢体，以鹿角揩磨其背，与第一王后及宰辅婆罗门共同进入祠 <lb ed="N" n="0399a03"/>壇。彼于其处不敷座，而卧于靑草所生之地。有相同〔颜色之〕犊之一母牛，以一 <lb ed="N" n="0399a04"/>乳房之乳供王生活，以第二乳房之乳供第一王后生活，第三乳房之乳供宰辅婆罗门 <lb ed="N" n="0399a05"/>生活，以第四乳房之乳祀祠火天，其馀之饲养犊。彼即如是言：为祭祀〔宰〕杀如 <lb ed="N" n="0399a06"/>此〔数〕量之牛王，为祭祀而宰杀如此数量之犊子，为祭祀而宰杀如此数量之牝牛， <lb ed="N" n="0399a07"/>为祭祀而宰杀如此数量之山羊，为祭祀而宰杀如此数量之猪，为繫上牺牲于柱而砍 <lb ed="N" n="0399a08"/>伐如此数量之树木，为敷设祭场而可割如此数量之茅草。所有者为彼之从属，或奴 <lb ed="N" n="0399a09"/>仆，或差役，或僮仆，一切皆惧怕责罚，恐怖而胆怯，流泪哭泣而为事。如此之人 <lb ed="N" n="0399a10"/>是为勤于自苦而自苦，勤于他苦而令他苦之人。</p> <lb ed="N" n="0399a11"/><p xml:id="pN50p0399a1101">如何是不勤于自苦而不令自苦，不勤于他苦而不令他苦之人耶？于彼不自苦， <lb ed="N" n="0399a12"/>不令他苦者是已于现法而无渴爱，安稳淸凉，领受快乐，自身为梵而住。</p> <lb ed="N" n="0399a13"/><p xml:id="pN50p0399a1301"><ref cRef="PTS.Pp.57"/>此处有<persName>如来</persName>、<persName>应供</persName>、正自觉、明行具足、<persName>善逝</persName>、<persName>世间解</persName>、无上、应调丈夫御者、 <lb ed="N" n="0399a14"/><persName>天人师</persName>、觉者、<persName>世尊</persName>生于此世。彼于此之世间、天、魔、梵天、沙门、婆罗门、天 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0400a" n="0400a"/> <lb ed="N" n="0400a01"/>神、人民众而自了知，作证已，说：彼宣说法而初善、中善、後善、有義、有文。 <lb ed="N" n="0400a02"/>开示纯一圆满、淸净之梵行。长者，或长者之子，或生于任何家之人，闻其法，彼 <lb ed="N" n="0400a03"/>闻其法已而于<persName>如来</persName>获得信心。</p> <lb ed="N" n="0400a04"/><p xml:id="pN50p0400a0401">彼获得信〔心〕获得成就而作此思惟。谓：在家迫迮而是尘秽之处，出家是宽 <lb ed="N" n="0400a05"/>旷，染著于家之人即是一向圆满、一向淸净而不容易行如珂贝所研磨之梵行、我今 <lb ed="N" n="0400a06"/>剃除鬚发而著壞色之衣，出家而趣向非家。彼于後时，或捨弃少财位聚，或捨弃多 <lb ed="N" n="0400a07"/>财位聚，或捨弃少亲属，或捨弃多亲属，剃除发鬚，著壞色之衣，由家而出趣向非 <lb ed="N" n="0400a08"/>家。</p> <lb ed="N" n="0400a09"/><p xml:id="pN50p0400a0901">彼如是出家而为沙门，具足比丘所学之同住，断绝杀生，远離杀生，捨弃刀杖， <lb ed="N" n="0400a10"/>有耻有悲，怜愍一切有情而安住。断绝不与取，远離不与取，取所应与者，企望所 <lb ed="N" n="0400a11"/>给予者，不偷盗，淸净自身而住。断绝非梵行而为梵行者、远行者，远離婬秽法。 <lb ed="N" n="0400a12"/>断绝虚诳语，远離虚诳语，持续谛语与实语，坚实应予信认，不欺世间。断绝離间 <lb ed="N" n="0400a13"/>语，远離離间语，由彼闻已，为破它向此而不语，或由此闻已，为破它向彼而不语， <lb ed="N" n="0400a14"/>如此使已破壞者和合，或令赞美和好者坚固，爱和合、乐和合、喜和合，作和合之 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0401a" n="0401a"/> <lb ed="N" n="0401a01"/>语。断绝粗恶语，远離粗恶语，所有之淸美、顺耳、可乐、彻心，可爱令多人爱， <lb ed="N" n="0401a02"/><ref cRef="PTS.Pp.58"/>多人乐，发如是之语；断绝杂秽语，远離杂秽语，应时而语，语真、语義、语法、 <lb ed="N" n="0401a03"/>语调伏，可留〔于心中〕，应时具足譬喩因缘，有边际，能作引義利之语。</p> <lb ed="N" n="0401a04"/><p xml:id="pN50p0401a0401">彼远離危害种子类、植物类，为一食者。夜不食，远離非时食，远離观赏舞踊、 <lb ed="N" n="0401a05"/>歌咏、音乐、娱乐物，远離花鬘、香、涂香〔此等〕之装饰，远離高床大床，远離 <lb ed="N" n="0401a06"/>接受金银，远離接受生穀，远離接受生肉，远離接受妇人与童女，远離接受婢仆， <lb ed="N" n="0401a07"/>远離接受山羊、羊，远離接受鸡、猪，远離接受象、牛、马、牝马，远離接受田、 <lb ed="N" n="0401a08"/>处，远離送达通信、又作使，远離作买卖，远離伪秤、伪函、伪斗，远離收贿不当 <lb ed="N" n="0401a09"/>利得、欺瞒、伪造之行为，远離割截、杀、缚、埋伏、掠夺、强盗之事。</p> <lb ed="N" n="0401a10"/><p xml:id="pN50p0401a1001">彼〔唯〕覆身之衣，〔唯〕以养腹之食而满足，出行之时〔经常〕携带而出行， <lb ed="N" n="0401a11"/>譬如有翼之鸟，飞翔于何处必以翼之担翔，正实如此，比丘〔唯〕以覆身之衣，〔唯〕 <lb ed="N" n="0401a12"/>以养腹之食而满足，出行何处〔经常〕携带而出行。彼成就此圣戒蕴而感受内心无 <lb ed="N" n="0401a13"/>罪之乐。</p> <lb ed="N" n="0401a14"/><p xml:id="pN50p0401a1401">彼以眼见色已而不取相、不取好，所以彼不防护眼根而住之时，则贪、忧之恶 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0402a" n="0402a"/> <lb ed="N" n="0402a01"/>不善法将流入。彼为防护而修行，防护眼根，拥护眼根；以耳闻声已……乃至…… <lb ed="N" n="0402a02"/>以声嗅香已……乃至……以舌味味已……乃至……以身触触已……乃至……以意识 <lb ed="N" n="0402a03"/>法已而不取相、不取好，所以不防护彼意根而住时，则贪、忧之恶不善法将流入。 <lb ed="N" n="0402a04"/><ref cRef="PTS.Pp.59"/>彼为防护而修行，防护意根，拥护意根。彼成就此圣根律仪而感受内心无罪之乐。</p> <lb ed="N" n="0402a05"/><p xml:id="pN50p0402a0501">彼以正知作往来，以正知观前、视左右，以正知作屈伸，以正知持僧伽梨衣、 <lb ed="N" n="0402a06"/>钵，以正知食、饮、嚼、味，以正知大小便，以正知行，以正知住、坐、卧、眠、 <lb ed="N" n="0402a07"/>寝、语、默。</p> <lb ed="N" n="0402a08"/><p xml:id="pN50p0402a0801">彼成就此圣戒蕴，又成就此圣根律仪，又成就此圣正念正知，又成就此圣知足 <lb ed="N" n="0402a09"/>而得空闲、树下、山、窟、洞、冢间、林薮、旷野、秆堆之远離处。彼食讫，由行 <lb ed="N" n="0402a10"/>乞而还，结跏趺坐，以正身端直，对面念住。彼断绝世间之贪欲，远離心贪而住， <lb ed="N" n="0402a11"/>由心贪而远離；断绝嗔恚，无嗔心而住，利益哀愍一切之有命苦，由心嗔恚而远離； <lb ed="N" n="0402a12"/>断绝昏眠，远離昏眠而住，有光明想、正念、正智而远離心昏眠；断绝掉悔，无掉 <lb ed="N" n="0402a13"/>擧而住，于内心寂静，由心掉擧而远離；断绝疑虑，已渡疑而住，于善法不犹豫， <lb ed="N" n="0402a14"/>由心疑而远離。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0403a" n="0403a"/> <lb ed="N" n="0403a01"/><p xml:id="pN50p0403a0101">彼断绝此等之五盖，远離诸欲、不善之法，以有寻有伺具足離生喜乐之第一静 <lb ed="N" n="0403a02"/>虑而住。〔更〕以寻伺寂静、内等净、心定一趣之故，无寻无伺具足定生喜乐之第二 <lb ed="N" n="0403a03"/>静虑而住。由喜離贪之故，于捨而住，念正智以身正受乐，具足圣者宣说之捨念乐 <lb ed="N" n="0403a04"/>住之第三静虑而住。〔更〕由于断乐断苦之故，及先已断喜、忧、不苦不乐之故，具 <lb ed="N" n="0403a05"/>足捨念淸净之第四静虑而住。</p> <lb ed="N" n="0403a06"/><p xml:id="pN50p0403a0601"><ref cRef="PTS.Pp.60"/>彼如是心定、淸净、淸白、无秽远離随烦恼，柔软、堪能而住，得无动之时， <lb ed="N" n="0403a07"/>心趣向宿住随念智。彼随念无数若干之宿住。即随念一生、二生、三生、四生、五 <lb ed="N" n="0403a08"/>生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、百千生、无数成劫生、 <lb ed="N" n="0403a09"/>无数壞劫生、无数成壞劫，谓“于彼处，感受如是之名、种姓、姓生、食、苦乐，为 <lb ed="N" n="0403a10"/>如是之长寿，彼由其处死去而生于他处，于其处，感受如是之名、种姓、姓生、食、 <lb ed="N" n="0403a11"/>苦乐，有如是之长寿，彼由其处死去而于此处”。具有如此之形相、方处而随念无数 <lb ed="N" n="0403a12"/>若干夙世之住处。</p> <lb ed="N" n="0403a13"/><p xml:id="pN50p0403a1301">彼如是心定、淸净、淸白、无秽远離随烦恼，柔软、堪能而住，得无动之时， <lb ed="N" n="0403a14"/>心趣向于有情死生智。彼以超人淸净之天眼，观有情而有死有生、劣、勝、妙色、 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0404a" n="0404a"/> <lb ed="N" n="0404a01"/>恶色，知有情如业之至善趣、恶趣，“诸贤！实此等之有情成就身恶行、语恶行、意 <lb ed="N" n="0404a02"/><ref cRef="PTS.Pp.61"/>恶行，诽谤圣者，以邪见受邪见业。彼等身壞死後，生于无幸处、恶趣、险难、地 <lb ed="N" n="0404a03"/>狱。诸贤！实此等之有情成就身妙行、语妙行、意妙行，不诽谤圣人，以正见受正 <lb ed="N" n="0404a04"/>见业，彼等身壞死後，生于善趣、天界”。如是，彼以超人〔界〕淸净之天眼，观有 <lb ed="N" n="0404a05"/>情而有死有生、劣、勝、妙色、恶色，知有情如业之至善趣、恶趣。</p> <lb ed="N" n="0404a06"/><p xml:id="pN50p0404a0601">彼如是心定、淸净、淸白、无秽远離随烦恼，柔软、堪能而住，得无动之时， <lb ed="N" n="0404a07"/>心趣向于漏尽智。彼如实证知此是苦……乃至……如实证知此是苦灭之道。如实证 <lb ed="N" n="0404a08"/>知此等漏，如实证知此是漏集……乃至……如实证知此是至导漏灭之道。如是知如 <lb ed="N" n="0404a09"/>是见，故由欲漏心解脱，由有漏心解脱，由无明漏心解脱，于解脱而解脱之智慧生， <lb ed="N" n="0404a10"/>生已尽梵行已修，所作已作，证知不再来此生。</p> <lb ed="N" n="0404a11"/><p xml:id="pN50p0404a1101">如此之人不自苦不勤于自苦，不他苦不勤于他苦之人。彼不自苦不他苦者，已 <lb ed="N" n="0404a12"/>于现法无渴爱，安稳、淸凉，领受乐，自为梵而住。</p> <lb ed="N" n="0404a13"/><p xml:id="pN50p0404a1301">二五</p><p xml:id="pN50p0404a1303" cb:place="inline">如何是有贪人耶？是其人之贪而不捨離，此言为有贪人。</p> <lb ed="N" n="0404a14"/><p xml:id="pN50p0404a1401">如何是有嗔人耶？是其人之嗔而不捨離，此言为有嗔人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0405a" n="0405a"/> <lb ed="N" n="0405a01"/><p xml:id="pN50p0405a0101">如何是有痴人耶？是其人之痴而不捨離，此言为有痴人。</p> <lb ed="N" n="0405a02"/><p xml:id="pN50p0405a0201">如何是有慢人耶？是其人之慢而不捨離，此言为有慢人。</p> <lb ed="N" n="0405a03"/><p xml:id="pN50p0405a0301">二六</p><p xml:id="pN50p0405a0303" cb:place="inline">如何是得内心之止，不得依增上慧法观之人耶？于此处有一类之人，若色俱 <lb ed="N" n="0405a04"/>行、或得无色俱行之等至，或不得出世间道、果。如此之人言为得内心之止，不得 <lb ed="N" n="0405a05"/>依增上慧法观之人。</p> <lb ed="N" n="0405a06"/><p xml:id="pN50p0405a0601">如何是得依增上慧法之观，不得内心止之人耶？于此处有一类之人，或有得出 <lb ed="N" n="0405a07"/>世间道、果，或色俱行，或不得无色俱行之等至。如此之人是为得依增上慧法之观， <lb ed="N" n="0405a08"/>不得内心止之人。</p> <lb ed="N" n="0405a09"/><p xml:id="pN50p0405a0901"><ref cRef="PTS.Pp.62"/>如何是得内心之止，又得依增上慧法观之人耶？于此处有一类之人，或色俱行， <lb ed="N" n="0405a10"/>或得无色俱行之等至，又或有得出世间道、果。如此之人是为得内心之止，又得依 <lb ed="N" n="0405a11"/>增上慧法观之人。</p> <lb ed="N" n="0405a12"/><p xml:id="pN50p0405a1201">如何是不得内心之止，又不得依增上慧法观之人耶？于此处有一类之人，或色 <lb ed="N" n="0405a13"/>俱行，或不得无色俱行之等至，又或不得出世间道、果。如此之人是为不得内心之 <lb ed="N" n="0405a14"/>止，又不得依增上慧法观之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0406a" n="0406a"/> <lb ed="N" n="0406a01"/><p xml:id="pN50p0406a0101">二七</p><p xml:id="pN50p0406a0103" cb:place="inline">如何是顺流行人耶？于此处有一类之人，以染习诸欲，又造恶业，此是顺流 <lb ed="N" n="0406a02"/>行人。</p> <lb ed="N" n="0406a03"/><p xml:id="pN50p0406a0301">如何是逆流行人耶？于此处有一类之人，以不染习诸欲，又不造恶业。彼虽有 <lb ed="N" n="0406a04"/>苦有忧，泪流泣于面，但修圆满、淸净之梵行，此言为逆流行人。</p> <lb ed="N" n="0406a05"/><p xml:id="pN50p0406a0501">如何是自住人耶？于此处有一类之人，以尽五顺下分结而为化生者，于彼处般 <lb ed="N" n="0406a06"/>涅槃，由其世界而不退还，此言为自住人。</p> <lb ed="N" n="0406a07"/><p xml:id="pN50p0406a0701">如何是已渡到彼岸而住果之婆罗门人耶？于此处有一类之人，由漏以无漏之心 <lb ed="N" n="0406a08"/>解脱、慧解脱已于现法，自了知、作证、具足而住，此言为已渡到彼岸而住果之婆 <lb ed="N" n="0406a09"/>罗门人。</p> <lb ed="N" n="0406a10"/><p xml:id="pN50p0406a1001">二八</p><p xml:id="pN50p0406a1003" cb:place="inline">如何是以少闻而闻不达成之人耶？于此处有一类之人，少闻契经、应颂、记 <lb ed="N" n="0406a11"/>说、讽颂、无问自说、如是说、本生、未曾有法、吠陀罗。彼不知其少闻之義，不 <lb ed="N" n="0406a12"/><ref cRef="PTS.Pp.63"/>知法，不行法、随法。如此之人是为少闻而闻不达成之人。</p> <lb ed="N" n="0406a13"/><p xml:id="pN50p0406a1301">如何是以少闻而闻达成之人耶？于此处有一类之人，少闻契经……乃至……吠 <lb ed="N" n="0406a14"/>陀罗。彼知其少闻之義，知法，行法、随法。如此之人是为少闻而闻达成之人。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0407a" n="0407a"/> <lb ed="N" n="0407a01"/><p xml:id="pN50p0407a0101">如何是多闻而闻不达成之人耶？于此处有一类之人，多闻契经……乃至……吠 <lb ed="N" n="0407a02"/>陀罗。彼不知其多闻之義，亦不知法，不行法、随法。如此之人是为多闻而闻不达 <lb ed="N" n="0407a03"/>成之人。</p> <lb ed="N" n="0407a04"/><p xml:id="pN50p0407a0401">如何是以多闻而闻达成之人耶？于此处有一类之人，多闻契经……乃至……吠 <lb ed="N" n="0407a05"/>陀罗。彼知其多闻之義，知法，行法、随法。如此之人是为多闻而闻达成之人。</p> <lb ed="N" n="0407a06"/><p xml:id="pN50p0407a0601">二九</p><p xml:id="pN50p0407a0603" cb:place="inline">如何是不动沙门之人耶？于此处有一类之人，遍尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0407a0601" n="0407a0601"/><anchor xml:id="beg0407a0601" n="0407a0601"/>三<anchor xml:id="end0407a0601"/>结而入预流，不退堕法、 <lb ed="N" n="0407a07"/>决定、趣正觉。此言为不动沙门人。</p> <lb ed="N" n="0407a08"/><p xml:id="pN50p0407a0801">如何是红莲花沙门之人耶？于此处有一类之人，遍尽三结憺泊贪、嗔、痴而为 <lb ed="N" n="0407a09"/>一来，唯一次来此世间而作苦之边际。此言为红莲花沙门之人。</p> <lb ed="N" n="0407a10"/><p xml:id="pN50p0407a1001">如何是白莲花沙门之人耶？于此处有一类之人，遍尽五顺下分结而为化生者， <lb ed="N" n="0407a11"/>于此处般<anchor xml:id="nkr_note_add_0407a1101" n="0407a1101"/><anchor xml:id="beg0407a1101" n="0407a1101"/>涅<anchor xml:id="end0407a1101"/>槃而由其世界为不退还法。此言为白莲花沙门之人。</p> <lb ed="N" n="0407a12"/><p xml:id="pN50p0407a1201">如何是沙门中之柔软沙门之人耶？于此处有一类之人，由漏尽以无漏之心解 <lb ed="N" n="0407a13"/>脱、慧解脱于现法了知、作证、具足而住。此言为沙门中之柔软沙门之人。</p> <lb ed="N" n="0407a14"/><p xml:id="pN50p0407a1401">第四章毕</p></cb:div> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0408a" n="0408a"/> <lb ed="N" n="0408a01"/> <lb ed="N" n="0408a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第五章 五人</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Pp.64"/>第五章 五人</head> <lb ed="N" n="0408a03"/><p xml:id="pN50p0408a0301">一</p><p xml:id="pN50p0408a0302" cb:place="inline">“此处所谓有人，作〔违犯之〕行，又〔後〕悔，又不如实知彼之心解脱，慧解 <lb ed="N" n="0408a04"/>脱，此中彼之此等已生之恶不善法无馀灭”。彼因此，应如此述“实，由具寿之行生 <lb ed="N" n="0408a05"/>诸漏是存在，由生後悔而诸漏增加，善哉！实，具寿是断绝由行所生之诸漏，排除 <lb ed="N" n="0408a06"/>由後悔所生之诸漏，而修心与慧，如此，具寿可完全相等彼之第五人”。</p> <lb ed="N" n="0408a07"/><p xml:id="pN50p0408a0701">“此处所谓有人，作〔违犯之〕行而不後悔，又不如实知彼之心解脱、慧解脱， <lb ed="N" n="0408a08"/>此中彼之此等已生之恶不善法无馀灭”。彼因此，应如此述“实，由具寿之行所生之 <lb ed="N" n="0408a09"/>诸漏是存在，由後悔所生之诸漏不增加。善哉！实，具寿断灭由行所生之诸漏，而 <lb ed="N" n="0408a10"/>修心与慧，如此，具寿可完全相等彼之第五之人”。</p> <lb ed="N" n="0408a11"/><p xml:id="pN50p0408a1101">“此处所谓有人，不作〔违犯之〕行而後悔，又不如实知彼之心解脱、慧解脱， <lb ed="N" n="0408a12"/>此中彼之此等已生之恶不善法无馀灭”。彼因此，应如此述“实，由具寿之行所生之 <lb ed="N" n="0408a13"/>诸漏是不存在，由後悔所生之诸漏乃增加，善哉！实，具寿排除由後悔所生之诸漏， <lb ed="N" n="0408a14"/>而修心与慧，如此，具寿可完全相等此之第五人”。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0409a" n="0409a"/> <lb ed="N" n="0409a01"/><p xml:id="pN50p0409a0101">“此处所谓有人，不作〔违犯之〕行而不後悔，又不如实知彼之心解脱，慧解脱， <lb ed="N" n="0409a02"/>此中彼之此等已生之恶不善法无馀灭”。彼因此，应如此述“实，由具寿之行所生之 <lb ed="N" n="0409a03"/>诸漏是不存在，由後悔所生之诸漏乃不增加，善哉！实，具寿可修心与慧，如此， <lb ed="N" n="0409a04"/>具寿可完全相等彼之第五人”。</p> <lb ed="N" n="0409a05"/><p xml:id="pN50p0409a0501">该等之四人是依此第五之人，如此所教授，如此所教诫而如次达漏之尽。</p> <lb ed="N" n="0409a06"/><p xml:id="pN50p0409a0601"><ref cRef="PTS.Pp.65"/>二</p><p xml:id="pN50p0409a0602" cb:place="inline">如何是施已而轻蔑之人耶？于此处有一类之人，施衣、食、床座、病缘药、资 <lb ed="N" n="0409a07"/>具，彼谓“我施此而彼受之”。前者施于後者已而轻蔑。如此是为施已而轻蔑之人。</p> <lb ed="N" n="0409a08"/><p xml:id="pN50p0409a0801">如何是共住而轻蔑之人耶？于此处有一类之人，与人俱或二年或三年共住。共 <lb ed="N" n="0409a09"/>住前者而轻蔑後者。如此是为共住而轻蔑之人。</p> <lb ed="N" n="0409a10"/><p xml:id="pN50p0409a1001">如何是轻信之人耶？于此处有一类之人，他者或语称赞、不称赞之时，随信彼。 <lb ed="N" n="0409a11"/>如此是为轻信之人。</p> <lb ed="N" n="0409a12"/><p xml:id="pN50p0409a1201">如何是不确信之人耶？于此处有一类之人，少信、少仰、少爱、少欢。如此是 <lb ed="N" n="0409a13"/>为不确信之人。</p> <lb ed="N" n="0409a14"/><p xml:id="pN50p0409a1401">如何是以钝为痴之人耶？于此处有一类之人，不知善不善之法，不知有罪无罪 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0410a" n="0410a"/> <lb ed="N" n="0410a01"/>之法，不知劣勝之法，不知黑白相对之法。如此是为以钝为痴之人。</p> <lb ed="N" n="0410a02"/><p xml:id="pN50p0410a0201">三</p><p xml:id="pN50p0410a0202" cb:place="inline">如何是五战士喩人耶？有五战士，此处有一类之战士，唯见尘埃聚，恐惧而发 <lb ed="N" n="0410a03"/>抖，足踏不已，不能战鬥。此处亦有如此一类之战士，此战士而存在于世之第一。</p> <lb ed="N" n="0410a04"/><p xml:id="pN50p0410a0401">复次，此处有一类之战士，忍受尘埃聚，见幢群恐惧而发抖，足踏不已，不能 <lb ed="N" n="0410a05"/>战鬥。此处亦有如此一类之战士，此战士而存在于世之第二。</p> <lb ed="N" n="0410a06"/><p xml:id="pN50p0410a0601">复次，此处有一类之战士，忍受尘埃群，亦忍受幢群，闻其喊声恐惧发抖，足 <lb ed="N" n="0410a07"/>踏不已，不能战鬥。此处亦有如此一类之战士，此战士而存在于世之第三。</p> <lb ed="N" n="0410a08"/><p xml:id="pN50p0410a0801"><ref cRef="PTS.Pp.66"/>复次，此处有一类之战士，忍受尘埃聚，忍受幢群，亦忍受其喊声，〔方纔〕相 <lb ed="N" n="0410a09"/>击而负失神。此处亦有如此一类之战士，此有战士而存在于世之第四。</p> <lb ed="N" n="0410a10"/><p xml:id="pN50p0410a1001">复次，此处有一类之战士，忍受尘埃聚，忍受幢群，忍受喊声，忍受相击，彼 <lb ed="N" n="0410a11"/>勝战鬥而为勝者，即住其本营。此处亦有如此一类之战士，此战士而存在于世之第 <lb ed="N" n="0410a12"/>五。</p> <lb ed="N" n="0410a13"/><p xml:id="pN50p0410a1301">此，有可喩于此等战士之五人，存在于比丘众中。如何为五。</p> <lb ed="N" n="0410a14"/><p xml:id="pN50p0410a1401">于此有一类比丘，唯见尘埃而恐怖、战慄、蹈足不止，不能继续梵行，表示弱 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0411a" n="0411a"/> <lb ed="N" n="0411a01"/>学，弃学而退转。其尘埃聚者如何？于此处有比丘，闻某村或邑、或女人、童女， <lb ed="N" n="0411a02"/>美丽而见勝为殊，见者欢喜，成就最上之色形。彼闻已而恐惧战慄，足踏不已，不 <lb ed="N" n="0411a03"/>能继续梵行，表示弱学，弃学而退转，此为彼之尘埃聚。譬如彼战士唯见尘埃聚而 <lb ed="N" n="0411a04"/>恐惧战慄，践踏不已，不能战鬥，此人亦然。此处亦有如此一类之人，即是可喩于 <lb ed="N" n="0411a05"/>第一战士之人，而存在于比丘众中。</p> <lb ed="N" n="0411a06"/><p xml:id="pN50p0411a0601">复次，此处有一类之比丘，忍受尘埃聚，唯见幢群而恐惧战慄，践踏不已，不 <lb ed="N" n="0411a07"/>能继续梵行，表示弱学而退转。彼幢群者如何？于此处有比丘，不只闻某村、邑， <lb ed="N" n="0411a08"/>或女人、童女，美丽而见勝为殊，见者欢喜，成就最上之色形；彼由见或女人、童 <lb ed="N" n="0411a09"/>女之美丽而见勝为殊，见者欢喜，成就最上之色形。彼见彼女已而恐惧战慄，足踏 <lb ed="N" n="0411a10"/>不已，不能继续梵行，表示弱学，弃学而退转，此为彼幢群。譬如彼之战士忍受尘 <lb ed="N" n="0411a11"/>埃聚，见幢群则恐惧而战慄，践踏不已，不能战鬥，此人亦然。此处亦有一类之人， <lb ed="N" n="0411a12"/>是可喩于第二战士之人，而存在于比丘众中。</p> <lb ed="N" n="0411a13"/><p xml:id="pN50p0411a1301">复次，此处有一类之比丘，忍受尘埃聚，亦忍受幢群，闻其喊声而恐惧战慄， <lb ed="N" n="0411a14"/>足踏不已，不能继续梵行，表示弱学，弃学而退转。彼之喊声者如何？此处有女人， <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0412a" n="0412a"/> <lb ed="N" n="0412a01"/>或近居住于林中、树下、空屋之比丘已，发嘲笑、谈话、拍手哄笑、轻弄之语。彼 <lb ed="N" n="0412a02"/>女人所嘲笑、谈话、拍手哄笑，则恐惧而战慄，足踏不已，不能继续梵行，表示弱 <lb ed="N" n="0412a03"/>学，弃学而退转，此是彼喊声。譬如有战士，忍受尘埃聚，亦忍受幢群，闻其喊声 <lb ed="N" n="0412a04"/><ref cRef="PTS.Pp.67"/>而恐惧战慄，足踏不已，不能战鬥，此人亦然。此处有如此一类之人，是可喩于第 <lb ed="N" n="0412a05"/>三战士之人，而存在于比丘众中。</p> <lb ed="N" n="0412a06"/><p xml:id="pN50p0412a0601">复次，此处有一类之比丘，忍受尘埃聚，忍受幢群，亦忍受彼喊声，〔纔〕相击 <lb ed="N" n="0412a07"/>而负失神。其相击者如何？即此处有女人，或近居住于林中、树下、空屋之比丘已， <lb ed="N" n="0412a08"/>而侵坐、侵卧、覆蔽，彼女人即侵坐、侵卧、覆蔽而不弃学，不示<anchor xml:id="nkr_note_add_0412a0801" n="0412a0801"/><anchor xml:id="beg0412a0801" n="0412a0801"/>羸<anchor xml:id="end0412a0801"/>弱而行婬。此 <lb ed="N" n="0412a09"/>为其相击。譬如有彼之战士，忍受尘埃聚，忍受幢群，亦忍受彼之喊声，于相击而 <lb ed="N" n="0412a10"/>负失神，此人亦然。此处有一类之人，是可喩于第四战士之人而存在于比丘众中。</p> <lb ed="N" n="0412a11"/><p xml:id="pN50p0412a1101"><ref cRef="PTS.Pp.68"/>复次，此处有一类之比丘，忍受尘埃聚，忍受幢群，忍受彼喊声，亦忍受其相 <lb ed="N" n="0412a12"/>击。彼克勝其战鬥而为勝者，即住于其本营。战鬥之克勝者如何？此处有女人，或 <lb ed="N" n="0412a13"/>近居住于林中、树下、空屋之比丘，而侵坐、侵卧、覆蔽，彼女人侵坐、侵卧、覆 <lb ed="N" n="0412a14"/>蔽，而解逃，去随意之处。彼即用丛林、树下、山、窟、山龛冢间、高原、迴处、 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0413a" n="0413a"/> <lb ed="N" n="0413a01"/>稻秆积所離之坐卧处。彼或住于林中、树下、空屋而结跏趺坐，愿端身，对面念安 <lb ed="N" n="0413a02"/>立。彼断绝世中之贪，心无贪而住，净治心之贪。断绝嗔失，心无嗔而住，饶益悲 <lb ed="N" n="0413a03"/>愍一切有情，净治心之嗔失。断绝昏眠，无昏眠而住，有光明想，以正念正知而净 <lb ed="N" n="0413a04"/>治昏眠之心。断绝掉悔，无掉擧而住，以内心寂静而净治心之掉悔。断除疑虑而住， <lb ed="N" n="0413a05"/>于善法而无疑虑，净治心之疑。彼染汚人，以慧弱，断绝此等之五盖，離欲、不善 <lb ed="N" n="0413a06"/>法，以有寻有伺而具足離生喜乐之第一静虑而住。具足寻伺寂静之第二静虑、第三 <lb ed="N" n="0413a07"/>静虑、第四静虑而住。</p> <lb ed="N" n="0413a08"/><p xml:id="pN50p0413a0801">彼如是心得定而净、洁白、无垢远離染汚，柔软得堪能不动而住时，为灭尽诸 <lb ed="N" n="0413a09"/>漏而引发心。彼如实知此是苦……乃至……如实知此是导至苦灭之道，如实了知此 <lb ed="N" n="0413a10"/>是漏……乃至……如实知此是导至漏灭之道。彼如是知、如是见故，解脱心欲漏， <lb ed="N" n="0413a11"/>解脱心有漏，解脱心无明漏，于已解脱者，有已解脱之智，生已尽，梵行已住，应 <lb ed="N" n="0413a12"/>辨已辨，更不还于现状。此是战鬥之克勝。譬如有战士，忍受尘埃聚，忍受幢群， <lb ed="N" n="0413a13"/><ref cRef="PTS.Pp.69"/>忍受彼喊声，忍受彼相击，彼勝此战鬥而为战鬥之勝者，即住于彼之本营，此人亦 <lb ed="N" n="0413a14"/>然。此处亦有如此一类之人，即可喩于第五战士之人而存在于比丘众中。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0414a" n="0414a"/> <lb ed="N" n="0414a01"/><p xml:id="pN50p0414a0101">四</p><p xml:id="pN50p0414a0102" cb:place="inline">如何是五之乞食者耶？是钝、痴之故，有乞食者；恶欲、恶性之故，有乞食者； <lb ed="N" n="0414a02"/>憍慢之故，有乞食者；诸<persName>佛</persName>、诸<persName>佛</persName>声闻所赞之故，有乞食者：唯依少欲、喜足、俭 <lb ed="N" n="0414a03"/>约、彼唯依正为乞食者。</p> <lb ed="N" n="0414a04"/><p xml:id="pN50p0414a0401">此中，所谓彼之乞食者，唯依少欲、喜足、俭约、彼唯依正为乞食者，此是此 <lb ed="N" n="0414a05"/>等五之乞食者中之第一。为最、上、勝。譬如由牛之乳，由乳之酪，由酪之生酥、 <lb ed="N" n="0414a06"/>由生酥之熟酥，由熟酥之<anchor xml:id="nkr_note_add_0414a0601" n="0414a0601"/><anchor xml:id="beg0414a0601" n="0414a0601"/>醍<anchor xml:id="end0414a0601"/>醐者为此中之第一。正是如此，所谓彼唯依少欲、喜足、 <lb ed="N" n="0414a07"/>俭约、彼唯依正为乞食者，此为此等五乞食者中之第一、最、首、上、勝。此等为 <lb ed="N" n="0414a08"/>五之乞食者。</p> <lb ed="N" n="0414a09"/><p xml:id="pN50p0414a0901">五～一四</p><p xml:id="pN50p0414a0905" cb:place="inline">如何是五之不後食者耶？五之一食者耶？五之粪扫衣者耶？五之但三衣 <lb ed="N" n="0414a10"/>者耶？五之住林者耶？五之树下住者耶？五之<anchor xml:id="nkr_note_add_0414a1001" n="0414a1001"/><anchor xml:id="beg0414a1001" n="0414a1001"/>迴<anchor xml:id="end0414a1001"/>处坐者耶？五之常坐者耶？五之随 <lb ed="N" n="0414a11"/>得座者耶？五之冢间坐者耶？</p> <lb ed="N" n="0414a12"/><p xml:id="pN50p0414a1201">此中，如何是五之冢间坐者耶？是钝、痴之故，有冢间坐者；恶欲、恶性之故， <lb ed="N" n="0414a13"/>有冢间坐者；憍、乱心之故，有冢间坐者；诸<persName>佛</persName>、诸<persName>佛</persName>声闻所赞之故，有冢间坐者； <lb ed="N" n="0414a14"/>唯依少欲、喜足、俭约、彼依正为冢间坐者。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0415a" n="0415a"/> <lb ed="N" n="0415a01"/><p xml:id="pN50p0415a0101"><ref cRef="PTS.Pp.70"/>此中，所谓彼之冢间坐者，唯依少欲、喜足、俭约、唯彼依正为冢间坐者，此 <lb ed="N" n="0415a02"/>为此等五冢间坐者中之第一、最、首、上、勝。譬如由牛之乳、由乳之酥、由酪之 <lb ed="N" n="0415a03"/>生酥、由生酥之熟酥，由熟酥之醍醐者为此中之第一。正是如此，所谓彼唯依少欲、 <lb ed="N" n="0415a04"/>喜足、俭约、彼依正为冢间坐者，此为此等五冢间坐者中之第一、最、首、上、勝。 <lb ed="N" n="0415a05"/>此等为五冢间坐者。</p> <lb ed="N" n="0415a06"/><p xml:id="pN50p0415a0601">第五章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0415a07"/> <lb ed="N" n="0415a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六章 六人</cb:mulu><head>第六章 六人</head> <lb ed="N" n="0415a09"/><p xml:id="pN50p0415a0901">一</p><p xml:id="pN50p0415a0902" cb:place="inline">此中，〔如何〕是先不随闻诸法，自身现等觉诸谛，又于其处获得一切智，又于 <lb ed="N" n="0415a10"/>诸果为自在之人耶？是正自觉者乃依此可见。</p> <lb ed="N" n="0415a11"/><p xml:id="pN50p0415a1101">此中，〔如何〕是先不随闻诸法，自身现等觉诸谛，又于其处不获得一切智，又 <lb ed="N" n="0415a12"/>于诸果不为自在之人耶？是独觉者乃依此可见。</p> <lb ed="N" n="0415a13"/><p xml:id="pN50p0415a1301">此中，〔如何〕是先不随闻诸法，自身现等觉诸谛，于现法为苦之边际，成为声 <lb ed="N" n="0415a14"/>闻最上之人耶？是舍利弗、目连乃依此可见。</p> <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0416a" n="0416a"/> <lb ed="N" n="0416a01"/><p xml:id="pN50p0416a0101">此中，〔如何〕是先不随闻诸法，自身现等觉诸谛，于现法为苦之边际，不为声 <lb ed="N" n="0416a02"/>闻最上之人耶？是诸馀之阿罗汉乃依此可见。</p> <lb ed="N" n="0416a03"/><p xml:id="pN50p0416a0301">此中，〔如何〕是先不随闻诸法，自身现等觉诸谛，于现法为苦之边际，为不还， <lb ed="N" n="0416a04"/>不来于现状之人耶？是不还者乃依此可见。</p> <lb ed="N" n="0416a05"/><p xml:id="pN50p0416a0501"><ref cRef="PTS.Pp.71"/>此中，〔如何〕是先不随闻诸法，自身现等觉诸谛，于现法不为苦之边际，为一 <lb ed="N" n="0416a06"/>来，还于现状之人耶？是预流、一来者乃依此可见。</p> <lb ed="N" n="0416a07"/><p xml:id="pN50p0416a0701">第六章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0416a08"/> <lb ed="N" n="0416a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七章 七人</cb:mulu><head>第七章 七人</head> <lb ed="N" n="0416a10"/><p xml:id="pN50p0416a1001">一</p><p xml:id="pN50p0416a1002" cb:place="inline">如何是一度沉而沉下之人耶？于此处有一类之人，具足一向黑之不善法。如此 <lb ed="N" n="0416a11"/>之人是为一度沉而沉下。</p> <lb ed="N" n="0416a12"/><p xml:id="pN50p0416a1201">如何是浮出已而〔再〕沉下之人耶？于此处有一类之人，善哉！于信善法而浮 <lb ed="N" n="0416a13"/>出；善哉！于惭善法而浮出；善哉！于愧善法而浮出；善哉！于精进善法而浮出； <lb ed="N" n="0416a14"/>善哉！于慧善法而浮出。于彼其信不住立，不增唯减；于彼其惭不住立，不增唯减； <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0417a" n="0417a"/> <lb ed="N" n="0417a01"/>于彼其愧不住立，不增唯减；于彼其精进不住立，不增唯减；于彼其慧不住立，不 <lb ed="N" n="0417a02"/>增唯减；如此之人是为浮出已而〔再〕沉下。</p> <lb ed="N" n="0417a03"/><p xml:id="pN50p0417a0301">如何是浮出已而住立之人耶？于此处有一类之人，善哉！于信〔善法〕……乃 <lb ed="N" n="0417a04"/>至……于慧善法而不浮出。于彼其信不减不增而住，于彼〔其惭〕不减不增而住， <lb ed="N" n="0417a05"/>于彼其愧不减不增而住，于彼其精进不减不增而住，于彼其慧不减不增而住。如此 <lb ed="N" n="0417a06"/>之人是为浮出已而住立。</p> <lb ed="N" n="0417a07"/><p xml:id="pN50p0417a0701"><ref cRef="PTS.Pp.72"/>如何是浮出已而观察、省察之人耶？于此处有一类之人，善哉！于信……乃至 <lb ed="N" n="0417a08"/>……于慧善法而浮出。彼乃灭尽三结而为预流者、不退堕者、决定者、趣向菩提者。 <lb ed="N" n="0417a09"/>如此之人是为浮出已而观察、省察之人。</p> <lb ed="N" n="0417a10"/><p xml:id="pN50p0417a1001">如何是浮出已而前进之人耶？于此处有一类之人，善哉！于信……乃至……于 <lb ed="N" n="0417a11"/>慧善法而浮出。彼乃灭尽三结，使贪、嗔、痴憺泊而为一来者。一度来此世为苦之 <lb ed="N" n="0417a12"/>边际。如此之人是为浮出已而前进。</p> <lb ed="N" n="0417a13"/><p xml:id="pN50p0417a1301">如何是浮出已而得立足处之人耶？于此处有一类之人，善哉！于信……乃至 <lb ed="N" n="0417a14"/>……于慧善法而浮出。彼乃灭尽五顺下分结而为化生者，于彼处般涅槃，由其世为 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0418a" n="0418a"/> <lb ed="N" n="0418a01"/>不退转之人。如此之人是为浮出已而得立足处之人。</p> <lb ed="N" n="0418a02"/><p xml:id="pN50p0418a0201">如何之人是浮出已而度达彼岸、住立果之婆罗门耶？于此处有一类之人，善哉！ <lb ed="N" n="0418a03"/>于信……乃至……于慧善法而浮出。彼乃灭尽诸漏，无漏之心解脱、慧解脱于现法 <lb ed="N" n="0418a04"/>自了知、作证、具足已而住。如此之人为浮出已而度达彼岸、住立果之婆罗门。</p> <lb ed="N" n="0418a05"/><p xml:id="pN50p0418a0501">二</p><p xml:id="pN50p0418a0502" cb:place="inline">如何是俱分解脱人耶？于此处有一类之人，身证八解脱，且又依其慧而见彼〔四 <lb ed="N" n="0418a06"/>谛〕已，灭尽诸漏而住。此为俱分解脱人。</p> <lb ed="N" n="0418a07"/><p xml:id="pN50p0418a0701">如何是慧解脱、身证、见至、信解脱、随法〔行〕人耶？</p> <lb ed="N" n="0418a08"/><p xml:id="pN50p0418a0801">如何是随信〔行〕人耶？乃预流果能作证向人之信根为殊勝，而运作其信，先 <lb ed="N" n="0418a09"/>以立信先而修圣道，此言为随信〔行〕人。预流果能作证向人之随信行若住于果者， <lb ed="N" n="0418a10"/>是为信解脱。</p> <lb ed="N" n="0418a11"/><p xml:id="pN50p0418a1101">第七章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0418a12"/> <lb ed="N" n="0418a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八章 八人</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Pp.73"/>第八章 八人</head> <lb ed="N" n="0418a14"/><p xml:id="pN50p0418a1401">一</p><p xml:id="pN50p0418a1402" cb:place="inline">此中，如何是四道具足、四果具足之人耶？是预流与预流果能作证向，一来与 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0419a" n="0419a"/> <lb ed="N" n="0419a01"/>一来果能作证向，不还与不还果能作证向，阿罗汉与阿罗汉果能作证向。此等言为 <lb ed="N" n="0419a02"/>四道具足、四果具足之人。</p> <lb ed="N" n="0419a03"/><p xml:id="pN50p0419a0301">第八章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0419a04"/> <lb ed="N" n="0419a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第九章 九人</cb:mulu><head>第九章 九人</head> <lb ed="N" n="0419a06"/><p xml:id="pN50p0419a0601">一</p><p xml:id="pN50p0419a0602" cb:place="inline">如何是正自觉之人耶？于此处有一类之人，先于不随闻诸法，自现等觉诸谛， <lb ed="N" n="0419a07"/>于其处获得一切智，又于诸果自在。此言为正自觉之人。</p> <lb ed="N" n="0419a08"/><p xml:id="pN50p0419a0801">如何是独觉之人耶？于此处有一类之人，先不随闻诸法，自现等觉诸谛，于其 <lb ed="N" n="0419a09"/>处不获得一切智，又诸果不自在。此言为独觉之人。</p> <lb ed="N" n="0419a10"/><p xml:id="pN50p0419a1001">如何是俱分解脱人耶？于此处有一类之人，身证<anchor xml:id="nkr_note_add_0419a1001" n="0419a1001"/><anchor xml:id="beg0419a1001" n="0419a1001"/>八<anchor xml:id="end0419a1001"/>解脱而住，又依其慧而见彼 <lb ed="N" n="0419a11"/>〔四谛〕已，灭尽诸漏而住。此言为俱分解脱人。</p> <lb ed="N" n="0419a12"/><p xml:id="pN50p0419a1201">如何是慧解脱人耶？于此处有一类之人，身不能证八解脱而住，又依其慧而见 <lb ed="N" n="0419a13"/>彼〔四谛〕已，灭尽诸漏而住。此言为慧解脱人。</p> <lb ed="N" n="0419a14"/><p xml:id="pN50p0419a1401">如何是身证人耶？于此处有一类之人，身证八解脱而住，又依其慧而见彼〔四 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0420a" n="0420a"/> <lb ed="N" n="0420a01"/>谛〕已，灭尽一类之漏而住。此言为身证人。</p> <lb ed="N" n="0420a02"/><p xml:id="pN50p0420a0201"><ref cRef="PTS.Pp.74"/>如何是见至人耶？于此处有一类之人，如实知此是苦……乃至……如实知此是 <lb ed="N" n="0420a03"/>导至苦灭之道，依慧而〔善〕见、〔善〕行依<persName>如来</persName>所悟之法，依慧而见彼〔四谛〕已， <lb ed="N" n="0420a04"/>灭尽一类之漏而住。此言为见至人。</p> <lb ed="N" n="0420a05"/><p xml:id="pN50p0420a0501">如何是信解人耶？于此处有一类之人，如实知此是苦……乃至〔一･三四参照〕 <lb ed="N" n="0420a06"/>……灭尽而住。然而不如见至〔人之时〕。此言为信解人。</p> <lb ed="N" n="0420a07"/><p xml:id="pN50p0420a0701">如何是随法行人耶？是预流果能作证向人之……乃至〔一･三五参照〕……〔预 <lb ed="N" n="0420a08"/>流果能作证〕向人以随法行人，若入于果者为见至〔人〕。</p> <lb ed="N" n="0420a09"/><p xml:id="pN50p0420a0901">如何是随信行人耶？于预流果能作证向人之……乃至〔一･三六参照〕……〔预 <lb ed="N" n="0420a10"/>流果能作证〕向人以随信行人入于果者为信解〔人〕。</p> <lb ed="N" n="0420a11"/><p xml:id="pN50p0420a1101">第九章毕</p></cb:div> <lb ed="N" n="0420a12"/> <lb ed="N" n="0420a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第十章 十人</cb:mulu><head>第十章 十人</head> <lb ed="N" n="0420a14"/><p xml:id="pN50p0420a1401">一</p><p xml:id="pN50p0420a1402" cb:place="inline">如何〔人〕以五之此世而终之人耶？是极七返、家家、一生、一来及所有之现 <pb ed="N" xml:id="N50.0027.0421a" n="0421a"/> <lb ed="N" n="0421a01"/>法阿罗汉。此为以五之此世而终之人。</p> <lb ed="N" n="0421a02"/><p xml:id="pN50p0421a0201">如何之〔人〕以捨五之此世已而终之人耶？是中般涅槃、生般涅槃、无行般涅 <lb ed="N" n="0421a03"/>槃、有行般涅槃、上流阿迦腻咤天之者。此为捨五之此世已而终之人。</p> <lb ed="N" n="0421a04"/><p xml:id="pN50p0421a0401">此处所谓诸人之人施设也。</p> <lb ed="N" n="0421a05"/><p xml:id="pN50p0421a0501">第十章毕</p> <lb ed="N" n="0421a06"/><p xml:id="pN50p0421a0601">人施设毕</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0365a1401" to="#end0365a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0366a0501" to="#end0366a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0385a1101" to="#end0385a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：xxagri (2022-01-18)">闭<note type="cf1">N50n0027_p0385a12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">开</rdg></app> <app from="#beg0385a1401" to="#end0385a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：xxagri (2022-01-18)"><space quantity="0"/><note type="cf1">N50n0027_p0386a01</note><note type="cf2">N50n0027_p0386a03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">见</rdg></app> <app from="#beg0392a1301" to="#end0392a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">贫</lem><rdg wit="#wit.orig">贪</rdg></app> <app from="#beg0407a0601" to="#end0407a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：xxagri (2022-01-18)">三<note type="cf1">N20n0007_p0152a04</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0407a1101" to="#end0407a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">涅</lem><rdg wit="#wit.orig">劳</rdg></app> <app from="#beg0412a0801" to="#end0412a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">羸</lem><rdg wit="#wit.orig">嬴</rdg></app> <app from="#beg0414a0601" to="#end0414a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">醍</lem><rdg wit="#wit.orig">醒</rdg></app> <app from="#beg0414a1001" to="#end0414a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">迴</lem><rdg wit="#wit.orig">迥</rdg></app> <app from="#beg0419a1001" to="#end0419a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：xxagri (2022-01-18)">八<note type="cf1">N50n0027_p0348a11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">人</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0365a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a1401">己【CB】，已【南传】</note> <note n="0366a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0366a0501">己【CB】，已【南传】</note> <note n="0385a1101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="N50.0385a11.06" target="#nkr_note_add_0385a1101">闭【CB】，开【南传】</note> <note n="0385a1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="N50.0385a14.21" target="#nkr_note_add_0385a1401">〔－〕【CB】，见【南传】</note> <note n="0392a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0392a1301">贫【CB】，贪【南传】</note> <note n="0407a0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="N50.0407a06.23" target="#nkr_note_add_0407a0601">三【CB】，〔－〕【南传】</note> <note n="0407a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407a1101">涅【CB】，劳【南传】</note> <note n="0412a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0412a0801">羸【CB】，嬴【南传】</note> <note n="0414a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414a0601">醍【CB】，醒【南传】</note> <note n="0414a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414a1001">迴【CB】，迥【南传】</note> <note n="0419a1001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="N50.0419a10.20" target="#nkr_note_add_0419a1001">八【CB】，人【南传】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>